Aktualne wydanie

2019 10 oladka

       10/2019

 

20190444Swiat-Szkla-V4B-BANNER-160x600-PLEDG Swiat Szkla Skyscraper 160x600 BAU OK

EDG Swiat Szkla Skyscraper 160x600 BAU OK 

 

facebook12

czytaj newsy Świata Szkła

- więcej szklanej architektury

 

Baztech

Miesięcznik Świat Szkła

indeksowany jest w bazie

czasopism technicznych

 

 

Wydanie Specjalne

 

Fasady przeszklone termika akustyka odpornosc ogniowa 2016

 

okna pasywne 2015a

 

Fotowoltaika w architekturze okladka

 

20140808Przegrody przeciwpozarowe

 

konstrukcje szklane

 

20140533 Konstrukcje przeszklone 2

 

katalog 2018 a

 

banner konferencja 04 2019

 RODO

heroal 2018 Banner C50VSZ 750x150 PL mit-Rahmen1 

baner szklo budowlane

 

20190820-BANNIERE-HALIO-750x100-1D-PL

 

 LiSEC SS Konfig 480x120

 

 GP19-480x105px

 

 GLASS 480X120

 

Przestrzeń wewnętrzna atriów przeszklonych
Data dodania: 06.03.09

Przeszklone atria stają się coraz częstszym elementem współczesnej architektury. Występują w nowopowstających budynkach biurowych, biurowo-produkcyjnych i użyteczności publicznej, niejednokrotnie decydując o ich wizerunku architektonicznym, zwłaszcza we wnętrzu. Architektura atriów przeszklonych bowiem, to przede wszystkim kształtowanie przestrzeni wewnętrznej. Analizę atriów przeszklonych warto więc przeprowadzić, przyglądając się wnętrzom, jakie powstają za ich sprawą we wspomnianych budynkach.







Nie ma ustalonej i jednoznacznej definicji atrium, w tym atrium przeszklonego. Wydaje się, że o przeszklonym atrium możemy mówić wówczas, gdy przestrzeń wewnętrzna budynku o wysokości większej od jego typowej kondygnacji i skomponowana jako wnętrze wielkoprzestrzenne, zostaje otoczona przynajmniej z dwóch stron pełnymi ścianami a resztę stanowią przegrody szklane. Zwykle szklany jest również dach. Przestrzeń ta pozostaje w konfiguracji penetracyjnej względem bryły budynku lub ich zespołu.

Genezy współczesnych atriów przeszklonych upatruje się w XIX wiecznych szklonych pasażach ulicznych, wśród których bodaj najsłynniejszym i jednym z najokazalszych jest galeria Victo-ra Emanuela w Mediolanie, autorstwa G. Megnoniego.

Niemniej, jak pisze Janusz Pachowski1, współczesne rozwiązania poszły w innym kierunku - są mniej monumentalne, mają inny układ przestrzenny, odmienną strukturę programową i estetykę wnętrza.

Być może współczesne atrium stanowi połączenie tychże koncepcji z ideami nieco późniejszymi. Niewątpliwie inspiracją stały się budynki Giełdy w Amsterdamie G. Berlage'a i Kasy Oszczędności w Wiedniu O. Wagnera. To obiekty z początku XX wieku, podobnie jak biurowiec Larkin' Building Franka Lloyda Wrighta, uważany za pierwszy obiekt biurowy z zastosowaniem kilkukondygnacyjnej przestrzeni atrialnej wewnątrz.

Współczesne atrium przeszklone charakteryzuje niezwykła różnorodność formalno-przestrzenna. Do najogólniejszych kryteriów podziału należy wielkość założenia. Przytaczając klasyfikację wg J.Pachowskiego2, wyróżnić można tu atria monumentalne (powyżej 45 m. wysokości), wielkie (powyżej 1500 m2), średniej wielkości (750-1500 m2) i kameralne (do 750 m2). Kryteriów tych jest znacznie więcej. Do niektórych z nich powrócimy w dalszej analizie.

Dla charakterystyki przestrzeni wewnętrznej atriów przeszklonych wydaje się właściwe i jak najbardziej przydatne powołanie się na koncepcję definiowania przestrzeni wg K. Lyncha3. Choć jego koncepcja odwołuje się do charakterystyki przestrzennej miasta, to należy uznać, że wprowadzony przez niego podział ma charakter uniwersalny. I tak, Lynch wyodrębnia następujące kluczowe elementy, które charakteryzują przestrzeń:

• Schemat organizacyjny

• Układ komunikacyjny (droga poruszania się w przestrzeni)

• Płaszczyzny, krawędzie

• Punkty węzłowe i znaki charakterystyczne.

Schemat organizacyjny

Rozpatrując schemat organizacyjny przestrzeni atrialnej, można go odnieść do dwóch zagadnień, tj. organizacji przestrzennej i organizacji funkcjonalnej.

Zagadnienia te są ze sobą silnie związane na zasadzie oddziaływań systemowych.

Wszystkie atria, jak już wspomniano, wyróżnia konfiguracja pe-netracyjna względem bryły obiektu. Organizacja przestrzenna, to lokalizacja przestrzeni atrialnej w bryle budynku i jej układ (rys. 1).

Rozpatrując to zagadnienie w kontekście rzutu budynku, klasycznym jest atrium wewnętrzne, gdy jego przestrzeń zamknięta jest od wszystkich czterech stron pełnymi ścianami. Przekrywa je szklany dach. Atrium takie ma na ogół plan figury scentralizowanej, jak ma to miejsce w budynku Reichstagu w Berlinie (arch. Foster&Partners), gdzie centralny dziedziniec przekryty został szklaną kopułą. Rzadziej spotyka się atria wewnętrzne wydłużone, tj. o cechach pasażu - takie rozwiązanie wprowadzono np. w biurowcu PowerGen w Coventry w Wielkiej Brytanii, arch. Bennetts Ass (rys. 2).

Do najczęściej spotykanych form przestrzeni atrialnej należy zaliczyć wewnętrzne pasaże szklane oraz atria zatokowe. Pasaże tworzą przestrzeń „przelotową" i mają na ogół wejścia po dwóch przeciwległych stronach. Pasaż taki mieści się np. w budynku Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie (arch. M. Budzyński, Z. Badowski - fot. 1). Z kolei atrium zatokowe może reprezentować, również warszawski, budynek „Aurum", przy ul. Wali-ców (fot. 2). Przestrzeń atriów zatokowych ograniczona jest ścianami pełnymi z dwóch, a nawet trzech stron i nie ma bezpośredniego systemu wejść i wyjść po przeciwległych stronach.

Przeszklone pasaże wyróżniają się wydłużonym planem. Z kolei atria zatokowe - analogicznie jak atria wewnętrzne - mogą mieć plan wydłużony, lecz tworzą także przestrzeń na planie scentralizowanym.

Inny schemat organizacji przestrzennej reprezentują atria o układzie przetworzonym, będące pochodną powyższych. Zaliczyć można do nich atria, które tworzą przestrzeń linearną przetworzoną - kompilację przeszklonego pasażu z atriami wewnętrznymi lub zatokowymi. Wewnętrzna szklana uliczka ma nieregularny plan - przechodzi w wewnętrzne placyki bądź placyki otwarte wizualnie na zewnątrz. Należy tu dodać, że wspomniany budynek Biblioteki Uniwersyteckiej reprezentuje właśnie ten typ przestrzeni atrialnej, gdyż przeszklona „uliczka" rozszerza się w centralnym miejscu i przechodzi w wewnętrzne atrium przeszklone.

Pochodną podstawowych schematów przestrzeni atrialnej są też atria rozproszone. Tworzą na ogół nieregularne układy w bryle budynku. Niemniej istnieją również rozwiązania o układach regularnych i to nie tylko w rzucie, ale i przekroju pionowym. Interesującym przykładem jest tu zespół ogrodów zimowych budynku ComerzBanku we Frankfurcie nad Menem (arch. Foster&Partners) o meandrującej, lecz regularnie rozmieszczonej przestrzeni, która co pewien moduł pnie się ku górze budynku.

Z organizacją przestrzenną spokrewniona jest organizacja funkcjonalna. Choć wszystkie powyższe układy przestrzeni atrialnej mogą mieścić te same funkcje, to w zależności od układu przestrzennego, różna jest ich ranga lub powierzchniowy udział.

Do funkcji tych zaliczyć należy m.in: strefę wejściową, strefę usług, strefę pracy, strefę komunikacji wewnętrznej, strefę wy-poczynkowo-rekreacyjną.

Pomijając tu szczegółową analizę związków organizacji przestrzennej i funkcjonalnej przestrzeni atrialnej, można wskazać następujące podstawowe prawidłowości:

• strefę wejściową stanowi najczęściej przestrzeń atrialna, która wiąże się bezpośrednio z otoczeniem, a zatem przestrzeń, która otoczona jest maksymalnie z trzech stron ścianami pełnymi budynku. Czwarta ściana-ściana przeszklona tworzy wejście do obiektu;

• przestrzeń wewnętrznego atrium, częściej niż inna przeznaczana jest na strefę pracy, z uwagi na możliwość wydzielenia jej od uciążliwości otoczenia zewnętrznego. Równie często stanowi strefę usług i komunikacji;

• przeszklone pasaże ze względu na swą przelotowość tworzą na ogół strefę komunikacyjną i handlowo-usługową

• przestrzeń atrialna o układzie linearnym przetworzonym stanowi często strefę komunikacyjną (układ linearny) połączoną ze strefą wypoczynku i rekreacji (układ centralny lub zatokowy);

• przestrzeń rozproszona, to najczęściej strefa wypoczynku i nieformalnych spotkań pracowniczych.

Układ komunikacyjny

Układ komunikacyjny w przestrzeni atrialnej określa drogę, którą w tej przestrzeni porusza się człowiek. Z uwagi na kształt rzutu atrium, przestrzeń atrialną można podzielić na „uliczki pod szkłem" (wydłużony ciąg komunikacji) i „place pod szkłem" (scentralizowany układ komunikacyjny).

„Uliczki pod szkłem" są charakterystyczne dla atriów przelotowych, a więc pasaży. Zazwyczaj układ komunikacyjny jest elementem tkanki urbanistycznej - prowadzi z jednej części działki na drugą. Można powiedzieć, że cyrkulacja użytkowników ma charakter dynamiczny, a ich tor poruszania się ma ściśle określony kierunek. Często następuje wizualna integracja otoczenia z przestrzenią wewnętrzną. Ciąg komunikacji zewnętrznej jest kontynuowany w środku. Wówczas przestrzeń atrialna ma charakter przestrzeni ogólnodostępnej.

W budynkach biurowo-przemysłowych typ wspomnianej przestrzeni atrialnej lub jej pokrewny pełni rolę tzw. głównego kośćca komunikacyjnego, rozdzielając poszczególne bloki funkcjonalne budynku. Na ogół następuje oddzielenie części biurowo-administracyjnej od części produkcyjno-laboratoryjnej. Nie jest jednak konieczne zachowanie przelotowości - główny „kościec komunikacyjny" może kończyć się w pewnym miejscu, zachowując wejście tylko z jednej strony. „Kościec komunikacyjny" stanowi więc wydłużony układ zatokowy o cechach pasażu.

Podobnie jest w przypadku wydłużonych atriów wewnętrznych. Przestrzeń atrialna stanowi układ komunikacyjny, który najtrafniej można by nazwać wydłużonym placem.

Wydłużone układy atriów, zwłaszcza, gdy cechują się dużą skalą (kilkadziesiąt a nawet ponad 100 m długości) zagrażają powstaniem monotonii wnętrza. Dla jego uatrakcyjnienia stosuje się różnorodne rozwiązania, jak np.: zmienna szerokość traktów komunikacji, zmienny kierunek (zakręty łuki, przełamania) podział przestrzeni na czytelne fragmenty, przerywniki głównego ciągu, otwarcia i przymknięcia widokowe.

Przestrzeń atrialna na planach centralnych lub do nich zbliżonych reprezentuje typ „place pod szkłem". Można więc je nazwać przestrzenią statyczną, w których tor ruchu jej użytkowników nie jest wyraźnie zdefiniowany. Układ taki sprzyja skupianiu większych grup użytkowników w jednym miejscu, nakłaniając ich bardziej do zatrzymania niż ruchu. Przestrzeń ta zazwyczaj ma formalnie większą rangę, niż przestrzeń dynamiczna i tworzy miejsce formalnie ważne. Przestrzeń zatokowa, podobnie jak przelotowa, jest zintegrowana wizualnie z otoczeniem zewnętrznym. Jeśli prowadzi do niej zewnętrzny trakt, to znajduje we wnętrzu swój kres. Innym efektem przenikania się przestrzeni wewnętrznej i zewnętrznej jest kontynuacja placu zewnętrznego (np. placu wejściowego) w środku budynku.

Każdy typ przestrzeni atrialnej, o ile przenika przez więcej niż jedną kondygnację, zawiera na ogół pionowe systemy komunikacji, jak windy, klatki schodowe, schody ruchome, pochylnie.

Na jej obwodzie mogą znajdować się też trakty komunikacji poziomej.

Krawędzie, płaszczyzny

Krawędzie, to elementy linearne. Mogą być odbierane jako bariera lub linie prowadzące. Krawędzie wyznaczają płaszczyzny, które definiują przestrzeń atrialną, tworząc ograniczenia, podziały, naprowadzenia itp.

W przestrzeni atrialnej, z uwagi na jej otwarty plan, doświadczamy na ogół bogactwa krawędzi i płaszczyzn, począwszy od rysunku posadzki, poprzez elementy wyposażenia wnętrza, komunikacji, na wielkoskalarnych rozwiązaniach konstrukcyjnych i technologicznych ścian i dachów skończywszy.

A to właśnie ściany: ich występowanie lub brak oraz dachy określają w głównej mierze rodzaj, charakter i właściwości przestrzeni atrialnej.

Przeszklone dachy. Ich ranga formalna wzrasta, gdy atrium otoczone jest z wszystkich stron ścianami budynku. Jest na ogół główną atrakcją architektoniczną wnętrza. Kształtowane są m.in. jako płaszczyzny wklęsłe, proste, łamane, kopuły, serie kopuł lub zespoły daszków.

W atriach centralnych przeszklony dach pełni często rolę dominanty. Tak jest w budynku Reichstagu. Centralnie umieszczona szklana kopuła z systemem refleksyjnym w postaci odwróconego „stożka" i rampami wijącymi się po obwodzie kopuły jest charakterystycznym i dominującym elementem wnętrza budynku oraz główną atrakcją dla zwiedzających.

W percepcji przestrzeni wewnętrznej, poza formą przestrzenną dachu, istotne jest jego osadzenie w bryle. Często dach przewyższa wysokością otaczającą go bryłę budynku. Wówczas jego rola jako dominanty uwydatnia się - nie tylko w sensie geometrycznym, ale także psychologii przestrzeni - widoczna jedynie partia nieboskłonu zdaje się informować, że nic nie dominuje nad przestrzenią, w której się znajdujemy - stoimy w centralnym punkcie.

Ciekawe efekty odbieramy również, gdy dach zostaje osadzony w bryle obiektu poniżej. Przy założeniu, że możliwy jest kontakt wzrokowy z otoczeniem, możemy obserwować efekt przenikania przestrzeni wewnętrznej i zewnętrznej. W budynku biurowym „Fokus Filtrowa" w Warszawie (arch. APA Kuryłowicz) ściany boczne otaczające przestrzeń atrialną „przechodzą przez szklany dach" i pną się dalej ku górze już jako ściany zewnętrzne obiektu (fot. 3).

Efekt jest tym mocniejszy, im większa jest różnica wysokości ścian i przeszklonego dachu atrium.

Geometria i lokalizacja przeszklonego dachu atrium ma znaczenie nie tylko w sensie estetycznym, ale również użytkowo-energetycznym i ochrony przeciwpożarowej.

Geometria dachu - a więc kształt i nachylenie oraz lokalizacja w bryle decydują o dostępie światła słonecznego do wnętrza oraz możliwości pasywnego wykorzystania energii słonecznej. Duże znaczenie ma dla efektywności wentylacji wyporowej, decydując o rozkładzie ciśnienia przy powierzchni dachu. W aspekcie bezpieczeństwa pożarowego, wysunięcie dachu ponad obrys budynku pozwala stworzyć w górnej partii atrium rezerwuar dla dymu i gazów popożarowych. Podobnie rzecz się ma w aspekcie pasywnego klimatyzowania wnętrza. Strefa pod dachem jest dobrym miejscem gromadzenia się zużytego, ogrzanego powietrza.

We wszystkich rodzajach atriów, silną rolę w kształtowaniu estetyki przestrzeni atrialnej odgrywa konstrukcja dachu i cechy technologiczne przeszklenia oraz elementów z nim sprzężonych. Ekspresję architektoniczną wnętrza kreują często wyeksponowane systemy słupów i belek lub kratownic, systemy refleksyjno zacieniające, technologia szklenia, zaawansowane technologicznie rozwiązania, jak moduły fotowoltaiczne itp.

Wszystkie te elementy decydują także o mikroklimacie i oświetleniu przestrzeni wewnętrznej, wpływając na dostęp promieni słonecznych do wnętrza. Generalnie można stwierdzić, że w atriach, w których dostęp promieni słonecznych odbywa się wyłącznie lub głównie odgórnie ma to korzystny wpływ na powyższe aspekty. Zwłaszcza korzystne jest odgórne doświetlenie światłem naturalnym, które dociera do wnętrza w postaci światła rozproszonego i równomiernie je oświetla. Zaleta ta odnosi się do atriów niewysokich. W atriach wysokich konieczne jest wspomaganie dopływu promieni słonecznych za pomocą systemu zwierciadeł i innych elementów refleksyjnych - atria te stanowią rodzaj tzw. czerpni słonecznych.

Wadą wszystkich atriów centralnych jest utrudniony kontakt wzrokowy z otoczeniem.

Przeszklone ściany. Występują w atriach zatokowych, pasażach i im pochodnych układach, tj., gdy przestrzeń atrialna otoczona jest najwyżej z trzech stron pełnymi ścianami budynku.

Występują jako płaszczyzny pionowe lub pochyłe, proste, zakrzywione lub łamane. Podobnie jak dachy w atriach centralnych, stanowią często najbardziej atrakcyjny element estetyczny przestrzeni atrialnej. O walorach estetycznych decydują podobnie m.in.: system konstrukcyjny, systemy zacieniająco-refleksyjne oraz cechy technologiczne szklenia. Interesujące efekty daje zdwojenie przeszklonej ściany, zwłaszcza, gdy przestrzeń między ścianami ma cechy użytkowe (np. posiada galerie). Następuje wówczas zwielokrotnienie planów kompozycyjnych. Ścianę taką cechuje bogactwo płaszczyzn i krawędzi.

Przy dużej przejrzystości szklanych ścian, możliwe jest powiązanie wzrokowe z otoczeniem, a przy założeniu, że ściany te dochodzą do poziomu gruntu, powstaje efekt przenikania świata zewnętrznego do wnętrza. Jest to niewątpliwy walor w stosunku do atriów centralnych. Podobnie, jeśli chodzi o naturalne wietrzenie przestrzeni. W szklanych ścianach umieszcza się otwory cyrkulacyjne, służące dostarczaniu chłodnego, świeżego powietrza z zewnątrz, które ostatecznie wydostaje się przez otwory w górnej partii budynku. Korzystne są też warunki dla pasywnego wykorzystania energii słonecznej, przy założeniu, że przeszklona ściana ma orientację pd. lub pd.-wsch./pd.-zach., czyli jest odpowiednio nasłoneczniona.

Szklane ściany powodują natomiast więcej problemów dotyczących oświetlenia naturalnego atriów. Promienie padające z boku oświetlają jedynie część przestrzeni wewnętrznej i jako strumień światła bezpośredniego powodują silne kontrasty oraz efekt oślepienia. Konieczne jest wzmocnienie ochrony przed słońcem i wprowadzanie elementów zacieniających.

Konieczne jest też uwzględnienie negatywnego oddziaływania wiatru. System konstrukcyjny przenosi nie tylko obciążenia własne i systemu szklanego, ale także siły spowodowane parciem wiatru, na które szklane ściany - zwłaszcza pionowe -są szczególnie podatne. Silne parcie wiatru może powodować znaczne przemarzanie przestrzeni wewnętrznej, stąd szczególny nacisk musi być kładziony na cechy termoizolacyjne tej przegrody.

Przeszklone ściany płynnie przechodzące w dach. Przegrody te charakteryzują się łukowym profilem i łączą w sobie cechy przeszklonych ścian i dachów. W dolnej części stanowią przegrodę o cechach ścian, zaś u góry tworzą przeszklony dach.

Ściany te, choć wymagają na ogół bardziej złożonych rozwiązań konstrukcyjnych, wpływają pozytywnie na szereg aspektów dotyczących przestrzeni atrialnej.

Ich opływowy profil stanowi doskonałe rozwiązanie zapobiegające przemarzaniu wskutek oddziaływania chłodnych wiatrów - wiatr „ślizga się" po ich powierzchni. Gdy zostają zorientowane na stronę nasłonecznioną, sprzyjają efektywnemu wykorzystaniu energii słonecznej we wnętrzu, dzięki korzystnemu nachyleniu względem kierunku padania promieni słońca.

Prawdopodobnie jednak największe walory wiążą się z estetyką wnętrz. Dynamiczny profil ściany kreuje niezwykle ekspresyjne i oryginalne wnętrza. Tak jest np. w przypadku dwóch niemieckich budynków: Solar Cell Plant w Gelsenkirchen, arch. Hohaus, Hinz&Seifert (fot. 4) i Microelectronic Centre w Duisburgu, arch. Foster&Partners (fot. 5) - przestrzeń szklarniowa stanowi w sensie architektonicznym najbardziej atrakcyjny i charakterystyczny ich element.

Ujemnych stron można by dopatrywać się natomiast w ograniczonej swobodzie aranżacji wnętrza z powodu silnego pochylenia. Niemniej z uwagi na to, że atria kształtowane są na otwartym planie i tworzą wnętrza wieloprzestrzenne, wydaje się, że wada ta w praktyce ma niewielkie znaczenie.

Wewnętrzne ściany otaczające atrium. Ze względu na występowanie lub brak ścian wewnętrznych otaczających atrium wyróżnia się: atria wydzielone i atria otwarte. W atriach wydzielonych, przestrzeń atrialna otoczona jest bezpośrednio ścianami budynku lub też ściany te zostają cofnięte, a na obwodzie atrium wprowadzone zostają trakty komunikacji poziomej w formie galerii.

Atria otwarte nie posiadają ścian otaczających - wnętrze kształtowane jest na planie otwartym, jak w budynku biurowym w Wurzburgu, Niemcy, arch. Webbler+Geissler (rys.3)

Występują także rozwiązania mieszane.

W atriach wydzielonych ściany kształtuje się jako pełne, z otworami okiennymi lub systemem elewacyjnym. Na estetykę atrium wpływają głównie cechy materiałowe tych ścian oraz symetria lub asymetria elewacji wewnętrznych. Z reguły, rozwiązania asymetryczne odbierane są jako ciekawsze, lecz powodują większe trudności w znalezieniu wspólnej wytycznej formalnej. Interesujące są efekty iluzyjne. W budynku „Commercial Building" w Paryżu, arch. Glaiman and Vidal (fot. 6), ściany wewnętrzne są asymetryczne. Jedna ze ścian wewnętrznych - ściana przeszklona ma plan łukowy - przeciwległa - pełna, lecz o dużej refleksyjności tworzy płaszczyznę prostą. Wnętrze atrium w rzucie przypomina półkole. Znaczna refleksyjność ściany powtarza obraz ściany łukowej z naprzeciwka i kreuje złudzenie, jakby atrium miało kształt pełnego koła.

Generalnie można założyć, że atria wydzielone (głównie asymetrycznie) lub mieszane dają największe możliwości uzyskiwania ciekawych efektów artystycznych we wnętrzu.

Wszystkie typy atriów, za wyjątkiem atriów ze ścianami pełnymi bez antresol pozwalają na obserwowanie wnętrza z różnych wysokości, co stanowi jedną z głównych atrakcji każdej przestrzeni atrialnej o wysokości przekraczającej 1 kondygnację.

Atria otwarte dają wrażenie większej przestrzenności - obserwator z jednego miejsca ogarnia wzrokiem na ogół znaczną część wnętrza, co ma niebagatelne znaczenie dla orientacji w przestrzeni.

Główne różnice ujawniają się w aspekcie użytkowo-energetycznym i bezpieczeństwa pożarowego. Atria wydzielone znakomicie na ogół pełnią rolę bufora akustycznego i cieplnego. Jeżeli przestrzeń otoczona jest masywnymi ścianami, stwarza to warunki do efektywnego wykorzystywania energii słonecznej w sposób pasywny oraz pasywnego chłodzenia. Ściany te pełnią rolę akumulatorów ciepła. Wydzielenie atriów jest korzystne dla ochrony przeciwpożarowej. Ściany dostosowane są do roli przegród przeciwpożarowych. Gry przestrzeń atrialna otoczona jest galeriami, dodatkową ochronę mogą stanowić ich balustrady.

W atriach otwartych zalety te są zredukowane lub nie występują. Z kolei walorem jest niemal nieograniczony kontakt wzrokowy, interesujące plany perspektywiczne itp. Przy starannie opracowanej koncepcji cyrkulacji powietrza wewnętrznego, dają też znaczne możliwości naturalnego wietrzenia z wykorzystaniem wentylacji poprzecznej i wyporowej.

Punkty węzłowe i znaki charakterystyczne

Punkty węzłowe, to strategiczne miejsca przestrzeni budynku, punkty przecięcia, skrzyżowania ciągów komunikacyjnych. Zazwyczaj charakteryzuje je duże natężenie ruchu.

Atrium samo w sobie może stanowić punkt węzłowy, skupiając w swej przestrzeni miejsca przecięcia traktów komunikacyjnych, stanowiąc naprowadzenie lub też tworząc główny kościec komunikacyjny. Punktami węzłowymi mogą być także elementy przestrzeni atrialnej, jak elementy małej architektury, zieleń, rezerwuary wodne, windy, rampy, schody itp.

W atriach wewnętrznych i zatokowych o planie scentralizowanym, kształt ich powierzchni sprzyja wykształcaniu i podkreślaniu punktów węzłowych np. przez centralne umieszczenie fontanny, grupy zieleni, rzeźb itp.

Punkty węzłowe mogą stanowić także znak charakterystyczny przestrzeni atrialnej, czyli znaki orientacyjne wnętrza. Znakami tymi jednak mogą być wszystkie elementy proste do pamięciowego zidentyfikowania, czyli zapamiętania i scharakteryzowania, jak np. recepcja, sklepy, aranżacje zieleni, struktury i elementy dekoracyjne, elementy oświetlenia, elementy reklamowe itp., które niekoniecznie występują w roli punktów węzłowych.

Szczególne znaczenie przypisuje się zieleni. Poza walorami estetycznymi, zieleń pełni zadania mikroklimatyczne. Jest producentem tlenu, schładza, nawilża i oczyszcza powietrze wewnętrzne.

Należy wreszcie podkreślić, że samo w sobie atrium przeszklone jest często znakiem charakterystycznym budynku, zarówno w odniesieniu do jego wnętrza, jak i bryły.

Podsumowanie

Nie ma wątpliwości, że przeszklone atria to jeden z najchętniej wykorzystywanych elementów we współczesnej architekturze budynków niemieszkalnych - przy tym element nie tylko przestrzennie, ale i estetycznie oraz funkcjonalnie niezwykle zróżnicowany. Co więc powoduje tak znaczną popularność przeszklonych atriów?

Być może wynika to z głęboko zakorzenionej tradycji greckiej agory - potrzeby schronienia przed światem zewnętrznym, z drugiej strony chęci otwarcia się na niego, kontaktu z otoczeniem i ludźmi.

Z punktu widzenia kształtowania formy i przestrzeni architektonicznej, atrium, a zwłaszcza jego przestrzeń wewnętrzna, jest

niewątpliwe miejscem, w którym architekt względnie najswobo-dniej może wyrazić swoją wizję artystyczną i nadawać budynkowi indywidualny charakter. Przestrzeń na otwartym planie daje możliwości wydatnego eksponowania i manifestowania tych wizji. Wydaje się, że nie podlega przy tym tak wielu rygorom funkcjonalno-użytkowym, jak pozostałe części budynku, zwłaszcza część z kondygnacjami powtarzalnymi. Jest polem do popisu dla konstruktorów i technologów, a ich rozwiązania w przestrzeni atrialnej wychodzą często poza sferę czysto techniczną, nabierając wymiaru artystycznego.

Wnętrza atrialne wzbogacają program funkcjonalno-użytkowy współczesnych budynków. Jest to szczególnie istotne w budynkach biurowych i biurowo-przemysłowych, jako że sprzyja idei humanizacji miejsca pracy. Tworząc miejsce wspólnych spotkań pracowniczych, wymiany myśli, są odbiciem współczesnej tendencji odchodzenia od hierarchicznego systemu zarządzania na rzecz organizacji sieciowej.

Z punktu widzenia urbanistycznego, atria stają się często elementem wiążącym otoczenie z budynkiem i zapobiegają tym samym tworzeniu „martwych", wyalienowanych struktur. Pełnią rolę przestrzeni społecznej.

Wreszcie, od pewnego czasu odkrywane są ich walory ekologiczne. Przeszklone atria coraz częściej włączane są w koncepcję pasywnego wykorzystywania energii słonecznej. Stanowią miejsce szczególnie sprzyjające wykorzystaniu wentylacji naturalnej. Wypełnione przy tym roślinnością, zbiornikami lub ciekami wodnymi, zyskują często miano „płuc" budynku. Niekwestionowane są też, znane już wcześniej, zalety atriów w aspekcie naturalnego oświetlenia pomieszczeń.

Powyższe zalety wskazują, że „przestrzeń pod szkłem" na długo zakorzeni się w architekturze omawianych budynków.

Dr inż. arch. Janusz Marchwiński

patrz też:

 

- Szkło termotropowe i fotochromatyczne w budownictwie , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 12/2007 ,

 

- Szklenie gazochromatyczne w architekturze , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 6/2007 
 
- Arkada słoneczna budynku „Solar Fabrik” we Freiburgu , Janusz Marchwiński,  Świat Szkła 5/2007


- Interaktywne, adaptacyjne, multimedialne – elewacje przyszłości , Katarzyna Zielonko-Jung, Świat Szkła 4/2007

 

- Szklenie elektrochromatyczne w budownictwie , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 3/2007 

 

- i-modul Fassade – przełom w regulacji mikroklimatu budynku , Marcin Brzeziński, Świat Szkła 2/2007

 

- Możliwości technologiczne szkła a poszukiwanie rozwiązań proekologicznych , Katarzyna Zielonko-Jung, Świat Szkła 2/2007

 

- Wielowarstwowe elewacje przeszklone a koncepcja przegrody interaktywnej ,  Katarzyna Zielonko-Jung, Świat Szkła 1/2007 

 

- Budynki wielkoskalarne jako struktury szklarniowe Część 2, Janusz Marchwiński, Świat Szkła 1/2007

 

- Fasady. Rozwój i nowoczesność , Tadeusz Tarczoń, Świat Szkła 1/2007

 

- Kierunki rozwoju w projektowaniu elewacji przeszklonych , Katarzyna Zielonko-Jung, Świat Szkła 12/2006 

 

- Budynki wielkoskalarne jako struktury szklarniowe cz. 1 , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 12/2006

 

- Problem kształtowania okien słonecznych cz. 2 , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 11/2006

 

- Problem kształtowania okien słonecznych cz. 1 , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 10/2006

 

- Budynek Centrum Olimpijskiego w Warszawie , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 9/2006

 

- Technologia fotowoltaiczna na dachach budynków - spojrzenie architektoniczne , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 6/2006

 

- Kompleks biurowy RONDO-1 , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 5/2006

 

- Energetyczna rola szklenia w zewnętrznych przegrodach budowlanych, Janusz Marchwiński, Świat Szkła 12/2005

 

- Fasadowość architektury słonecznej - na przykładach budynków biurowych , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 11/2005 

 

- Wielofunkcyjne ściany aktywne słonecznie w architekturze. Część 2 , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 10/2005

 

- Wielofunkcyjne ściany aktywne słonecznie w architekturze. Część 1 , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 9/2005

 

- Przestrzeń wewnętrzna atriów przeszklonych , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 8-8/2005

 

- Funkcja estetyczna struktur szklarniowych w architekturze. Część 2 , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 6/2005 

 

- Funkcja estetyczna struktur szklarniowych w architekturze. Część 1 , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 4/2005

- Aspekt użytkowy przestrzeni szklarniowych w budynkach biurowych i przemysłowych Część 2, Janusz Marchwiński, Świat Szkła 3/2005

- Aspekt użytkowy przestrzeni szklarniowych w budynkach biurowych i przemysłowych Część 1, Janusz Marchwiński, Świat Szkła 2/2005 





więcej informacji: Świat Szkla 7-8/2005

Rys. 1. Podstawowe układy przestrzeni atrialnych

Rys. 2. Budynek biurowy "PowerGen" w Coventry - rzut

Fot. 1. Przeszklony pasaż w budynku Biblioteki

Fot. 2. Przestrzeń „pod szkłem"- budynek „Aurum" w Warszawie Uniwersyteckiej w Warszawie

Fot. 3. Biurowiec „Fokus-Filtrowa" w Warszawie - fragment szklanego dachu przekrywającego atrium wewnętrzne

Fot. 4. Budynek biurowo-produkcyjny „Solar Cell Plant" w Gelsenkirchen -część dolna szklanej osłony atrium oraz fragment partii dachowej

Fot. 5. Przeszklone atrium w budynku biurowo-produkcyjnym „Microelectronic Centre" w Duisburgu

Fot. 6. Przestrzeń atrialna w budynku „Commercial Building" w Paryżu

Rys. 3. Budynek biurowy w Wurzburgu

1 J. Pachowski, Atńum-przestrzeń społeczna, Izabelin k/Warszawy 2002, s.15

2 op. cit., s. 37

3 K. Lynch, The Imane of the City MIT Press, Cambridge 1960

 

 

 

01 chik
01 chik