Aktualne wydanie

2019 12 okladka

       Świat Szkła 12/2019

 

User Menu

20190444Swiat-Szkla-V4B-BANNER-160x600-PLEDG Swiat Szkla Skyscraper 160x600 BAU OK

EDG Swiat Szkla Skyscraper 160x600 BAU OK 

 

facebook12

czytaj newsy Świata Szkła

- więcej szklanej architektury

 

Baztech

Miesięcznik Świat Szkła

indeksowany jest w bazie

czasopism technicznych

 

 

Wydanie Specjalne

 

Fasady przeszklone termika akustyka odpornosc ogniowa 2016

 

okna pasywne 2015a

 

Fotowoltaika w architekturze okladka

 

20140808Przegrody przeciwpozarowe

 

konstrukcje szklane

 

20140533 Konstrukcje przeszklone 2

 

katalog 2018 a

 

banner konferencja 04 2019

 RODO

heroal 2018 Banner C50VSZ 750x150 PL mit-Rahmen1 

baner szklo budowlane

 

20190820-BANNIERE-HALIO-750x100-1D-PL

 

wlasna-instrukcja ift--baner do newslet-2019

 LiSEC SS Konfig 480x120

 

budma 2020 - 480x120

 

Fasada w architekturze współczesnych stadionów
Data dodania: 11.11.12

Współczesny sport wykształcił się na przestrzeni XIX wieku. Na dynamizm jego rozwoju i jego masowość znacząco wpłynęło powstanie klubów sportowych i zrzeszających je związków, połączone z głębokimi zmianami w strukturach społecznych i organizacji pracy.

 

 

Dzisiaj sport jest uważany za fenomen obecnej cywilizacji i to na niespotykaną skalę. Znawca futbolu Simon Inglis stwierdził: ...z czasem zaczęto budować stadiony, które przywiązywały ludzi do piłki. Przywiązanie do stadionu jest często większe od sympatii dla klubu lub zawodnika. Zawodnicy, bowiem przychodzą i odchodzą – to tylko najemnicy. Ale kibic zostaje z drużyną, której stałym elementem jest stadion.

 

Zaczątkiem stadionu piłkarskiego były trybuny główne (znane wcześniej z wyścigów konnych), które uzupełniano kolejnymi trybunami, doprowadzając do pełnego domknięcia. Ewolucja gier zespołowych wyłoniła najwłaściwsze dla nich formy stadionów, jednocześnie mając wpływ na wielkości i kształt poszczególnych boisk.

Akt wskrzeszenia Igrzysk Olimpijskich również przyczynił się do rozwoju współczesnego stadionu, poprzez swoją kluczową rolę w popularyzacji i upowszechnianiu gier i sportów. Stadion musi obsłużyć masy kibiców, sportowców i stworzyć warunki dla dyscyplin. O tym jak bardzo się rozwijają dyscypliny sportowe, można stwierdzić zestawiając igrzyska I Olimpiady w Atenach z 1896, w których wzięło udział 295 sportowców z 13 krajów w 43 konkurencjach 9 dyscyplin, z XXIX Olimpiadą w Pekinie 2008 (fot. 15).

 

29-fot15

Fot. 15. Stadion Olimpijski w Pekinie, 2008 r., Chiny [fot.: nastadionach.pl]


Udział wzięło 11526 sportowców z 204 krajów w 302 konkurencjach 35 dyscyplin. Rozwój, popularność i prestiż kolejnych zawodów pociąga za sobą rozwój budownictwa i architektury sportowej, stadionu i jego fasady, od której obecnie oczekuje się efektu dzieła sztuki konstrukcyjno-architektonicznej [7].


Geneza fasady stadionu na przykładzie przełomowych realizacji [7]
Ewolucja formy współczesnego stadionu rozpoczęła się od adaptacji Stadionu Igrzysk Panateńskich (fot. 1).

 

29-fot1

Fot. 1. Częściowo zrekonstruowany antyczny Stadion Panateński w Atenach, który zapoczątkował ewolucję architektonicznej formy współczesnego stadionu, Grecja [wg [7]]

Organizatorzy pierwszych nowożytnych Igrzysk Olimpijskich, nawiązali w ten sposób do antycznej tradycji. Zresztą nie było wówczas innych wzorców areny i widowni dla nowo kształtujących się dyscyplin. W tym przykładzie i pierwszych realizacjach nie stosowano wykończeń fasadowych. Stadion położony jest w naturalnym zagłębieniu terenu pomiędzy dwoma wzgórzami, o formie otwartej (fot. 2).

 

29-fot2

Fot. 2. Zdjęcie satelitarne Stadionu Panateńskiego w Atenach, rekonstrukcja z 1896 r., Grecja [źródło: Google Earth, 2012] 

Przykłady stadionu II Olimpiady w Paryżu 1900 oraz Areny White City Stadium 1908 (uważanej za pierwszy stadion nowej ery, fot. 3) są przykładami kolejnego etapu kształtowania się form stadionów całkowicie otwartych, gdzie dach pojawiał się na niewielkich fragmentach widowni. Stosowano wtedy ziemne konstrukcje widowni, a w nowocześniejszych realizacjach zaczęły pojawiać się konstrukcje widowni oparte na szkieletowym ustroju – głównie żelbetowym, co zapoczątkowało kształtowanie form elewacji.

 

 

29-fot3

Fot. 3. White City Stadium w Londynie, 1908 r., Anglia [źródło: The National Archives
bbc.co.uk]

 

29-fot4

Fot. 4. Stadion i basen olimpijski w Berlinie, 1936 r., Niemcy [żródło: Bundesarchiv]


Tak jak na stadionie w Berlinie (fot. 4), wybudowanym na olimpiadę w 1936 roku. Pierwotny projekt zakładał wprowadzenie elementów ze szkła, oprawionych w stalowe ramy, lecz koncept ten był niezgodny z narodowo-socjalistyczną wizją architektury III Rzeszy, dlatego nowoczesne elementy projektu zastąpiono masywnymi bryłami piaskowca. Stadion stanął na żelbetowych palach, tworząc perspektywę rytmicznych elementów zamkniętych na obwodzie stadionu, dając w ten sposób wrażenie zmienności ich rozstawu.


Pod trybunami zrealizowano promenadę, dzięki której klaruje się światłocień, który jeszcze bardziej podkreśla masywność eksponowanej konstrukcji i nadaje jej dostojeństwa. W całym kompleksie zastosowano układ ściśle geometryczny, a tym samym logiczny i prosty. Wejście główne poprzedzono pylonami, podkreślając majestat założenia.


Przy opisach stadionu Maracana z 1950 r. coraz częściej wspomina się o wyglądzie fasady, co świadczy o tym, że przestaje ona być wyłącznie konstrukcją wsporczą trybun, a zaczyna wpływać na odbiór stadionu. Określono ją jako obwód dwupiętrowy prostoliniowy, o profilu łamanym. Fasada tworzy kompozycję pionową, mając na celu ekspozycję elementów konstrukcyjnych. Stadion został domknięty ze względów akustycznych i widokowych poziomym pierścieniem zadaszenia nad trybunami, nie osłaniając całej widowni. Zadaszenie jest załamaną kontynuacją podziałów elewacji, tworząc spójne domknięcie bryły.

 

29-fot5

Fot. 5. Łamany profil elewacji Azteca Stadium w mieście Meksyku, 1968 r., Meksyk [źródło: capacitycrowd.blogspot.com]


Następnie na Azteca Stadium z 1968 zastosowano łamany profil elewacji (fot. 5) i wspornikowe zadaszenia obwodowe o 50 metrowym wysięgu, również nie osłaniając całej widowni, ale już w granicach 80%. 

 

29-fot6

Fot. 6. Stan obecny i widok na otoczenie. Stadion Olimpijski w Monachium, 1972 r., Niemcy [źródło: Arad Mojtahedi, wikipedia.pl]


Dalsza ewolucja form architektonicznych doprowadziła do odmiennej formuły przestrzennej, polegającej na tworzeniu wnętrz zamkniętych. Była potrzeba uzyskania systemu umożliwiającego zmianę otwartego wnętrza stadionu, na zamknięte wnętrze halowe, jak np. Stadion Olimpijski w Monachium z 1972 r. (fot. 6), czy Stadion Olimpjski w Montrealu z 1976 r. (fot. 7).

 

29-fot7

Fot. 7. Stan obecny Stadionu Olimpjskiego w Montrealu, 1976 r., Kanada [źródło: moshnride, deviantart.com]

Nowatorstwo budowanych ówcześnie obiektów dotyczyło jednak głównie zadaszeń. Niektóre z koncepcji sprawdziły się w praktyce, inne nie. Mimo ryzyka związanego z niepowodzeniem, istnieje chęć stosowania nowinek technicznych i udziału w wyścigu najlepszych, największych i najciekawszych. 


Jest to zrozumiałe, gdyż oczekiwania rosną. Dlatego, kolejne rewolucyjne formy pojawiały się wraz z nowinkami technicznymi i poszerzającymi się możliwościami. Jednym z przykładów może być Allianz Arena w Monachium z 2004 roku, realizacja pracowni Herzog & de Meuron, znanej z niebanalnych pomysłów i mistrzowskiego detalu architektonicznego. Jest to przykład nie przypominający żadnego znanego dotąd stadionu (fot. 8).

 

 

29-fot8

 Fot. 8. Allianz Arena w Monachium, 2004 r., Niemcy [źródło: Richard Bartz, free-photos.biz]

Trafna lokalizacja, w połączeniu z ciekawą architekturą, pozwoliła stać się temu obiektowi ikoną miasta. Tym, co najbardziej charakterystyczne, jest wykończenie fasady, złożone z modularnych poduszek. Elewacja przechodząca w dach jest pokryta cienkimi foliowymi poduszkami EFTE, które mogą być oddzielnie podświetlone w trzech kolorach (białym, czerwonym lub niebieskim). Jednocześnie  półprzezroczysta i świecąca „skóra” stadionu jest jedną z największych konstrukcji membranowych na świecie – ma powierzchnię 66 000 m2.

 

29-fot9

Fot. 9. Pływalnia Olimpijska w Pekinie, 2008 r., Chiny [źródło: transazja.pl]


Ale architektura sportowa to również etap szukania ciekawej inspiracji, która nie byłaby wyłącznie nowinką techniczną. To próba wytłumaczenia wyboru zastosowanych rozwiązań i użytych materiałów.

 

29-fot10

Fot. 10. Stadion AAMI Park w Melbourne, 2010 r., Australia [źródło: shaustralia-2010.blogspot.com]

 

29-fot11

Fot. 11. Widok na elewację. Stadion Miejski w Poznaniu, 2010 r., Polska [wg[1]]

 

29-fot12

Fot. 12. Widok na elewację. Stadion Miejski w Gdańsku, 2011 r., Polska [wg [9]]

 

29-fot13

Fot. 13. Stadion Rhein Energie w Koln, 2005 r., Niemcy [źródło: koelnersportstaetten.de]

 

29-fot14

 Fot. 14. Widok na elewację. Stadion Narodowy w Warszawie, 2011 r., Polska [fot.: obiezyswiatka.eu]

 

 

mgr inż. arch. Katarzyna Szmuryło

 

Całość artykułu w wydaniu drukowanym i elektronicznym 

inne artykuły o podobnej tematyce patrz Serwisy Tematyczne

więcej informacj: Świat Szkła 10/2012

 

 

 

01 chik
01 chik