Każdy, kto ma do czynienia z wyrobami szklanymi, spotkał się z problemem rys na szkle. Często trudno jest określić czas i miejsce, w którym one powstały. Pomimo całej naszej ostrożności oraz dbałości o kontrolę jakości, rysy potrafią niejednemu producentowi szkła oraz firmie budowlanej spędzić sen z powiek. Uszkodzenia szkła powstają podczas procesu produkcji, transportu oraz montażu.

Rysy można podzielić na płytkie i głębokie (fot. 1 i 2). Spotyka się także rysy pośrednie. Rysy płytkie powstają najczęściej podczas ocierania się szkła o szkło (ponad 90% rys powstałych w trakcie produkcji oraz transportu). Rysy pośrednie oraz głębokie tworzą się głównie podczas montażu.

Scratch-A-Way® umożliwia likwidację wszystkich rodzajów rys. Ze względu na pracochłonność i czas pracy, przeznaczony jest jednak głównie do usuwania rys płytkich oraz pewnej części rys pośrednich. Fot. 3 pokazuje znajdującą się w zestawie specjalną, podświetlaną lupę pomagającą w określeniu rodzaju rysy.

Koszty urządzenia, tarczek polerskich oraz czasu pracy operatora powodują, że zakłady produkcyjne stosują omawiany system głównie do usuwania rys ze szkieł stosunkowo drogich np. grubych blatów, szkła laminowanego, czy hartowanego. Firmy budowlane, zaś, z powodu uniknięcia dodatkowych kosztów, z powodzeniem wykorzystują Scratch-A-Way® do likwidacji szkód powstałych w rezultacie montażu dowolnego rodzaju szkła.

Wątpliwe jest zastosowanie tej technologii w przemyśle samochodowym. Zarysowania spowodowane przez wycieraczki są zbyt głębokie oraz charakteryzują się zbyt dużą powierzchnią, aby usługa ich usuwania była opłacalna.

Zwykłe rysy płytkie oraz część rys pośrednich usuwa się za pomocą przyklejanej za pomocą rzepa tarczki polerskiej, zawierającej tlenek ceru (fot. 4). Taki układ zapobiega zmatowieniu szkła. Niepotrzebna jest też kłopotliwa wymiana tarczek. Obrabiana powierzchnia zachowuje więc swój idealnie gładki i połyskliwy charakter. Medium chłodzaco-smarujące stanowi zwykła woda podawana np. ręcznym spryskiwaczem (fot. 5). W okresie letnich upałów należy zwrócić szczególną uwagę, aby polerowana powierzchnia była wystarczająco mokra. Niedostatek wody spowoduje powstanie zmatowień na szkle, które będą trudne do usunięcia. Należy także unikać przegrzania szkła, które może doprowadzić do jego pęknięcia (nie dotyczy szkła hartowanego). W tym celu, w zależności od temperatury powietrza oraz grubości szkła należy robić ok. 30 sekundowe przerwy w polerowaniu. Nie należy dociskać urządzenia do szkła, ponieważ najważniejsza jest ilość obrotów, a nie siła docisku. Tylko szkło hartowane wymaga użycia niewielkiego nacisku. Jak tylko wyczujemy spadek obrotów należy zwolnić nacisk.

Po naprawie nie będzie żadnych widocznych śladów naprawy oraz nierówności powierzchni szkła. Usunięcie rysy o długości 2-8 cm zajmuje ok. 5-30 minut pracy. Jedna tarczka wystarcza na likwidację ok. 30 pojedynczych rys o długości ok. 3 cm każda (10-15 na szkle hartowanym, 60-80 na szkle Optiwhite). Na fot. 6 pokazano prawidłowe ustawienie oraz kierunek pracy urządzenia.

Pozbycie się rys głębokich jest możliwe, ale o wiele bardzo pracochłonne i wymaga zakupu dodatkowego zestawu narzędzi. Tylko nieliczni klienci, zmuszeni przez okoliczności, podjęli taką decyzję. W skład zestawu wchodzi tarczka metalowa, tarczka diamentowa, tarczka z tlenkiem ceru oraz głowiczka. Należy także zamówić pastę polerską. Najpierw należy nałożyć na uszkodzone miejsce pastę polerską i usunąć rysę za pomocą tarczki metalowej. Następnie trzeba przeszlifować powierzchnię za pomocą tarczki diamentowej. Końcową czynnością jest polerowanie za pomocą tarczki z tlenkiem ceru. Operator musi pamiętać o nieustannym zwilżaniu powierzchni szkła wodą. Po prawidłowo wykonanej naprawie będzie widoczne niewielkie zagłębienie w szkle. Usunięcie pojedynczej rysy trwa ok. 1,5 godziny, jest więc, wyjątkowo pracochłonne.

Niewątpliwą zaletą Scratch-A-Way® jest możliwość usuwania rys z już zamontowanych przeszkleń lub szyb zespolonych. W tych przypadkach demontaż nie jest potrzebny. Niezbędny jest tylko udział drugiej osoby, której zadaniem jest dbanie o dostateczne zwilżenie szkła wodą. Operacja przebiega wtedy po prostu szybciej i sprawniej.

W skład systemu wchodzą 2 rodzaje urządzeń - elektryczne i pneumatyczne. Oprócz sposobu zasilania, różnią się od siebie prędkością obrotową (odpowiednio 9500 i 11 000 obr/min). Większość klientów decyduje się na zakup wersji elektrycznej, ponieważ łatwiej jest z niej korzystać podczas ewentualnych wyjazdów poza zakład produkcyjny. Urządzenie elektryczne jest dodatkowo wyposażone w specjalną stopkę, która ustawia je od razu we właściwej pozycji roboczej. Urządzenie pneumatyczne jest natomiast poręczniejsze i lepiej się spisuje podczas polerowania szkła giętego, wymaga jednak większej uwagi i doświadczenia pracownika. Operator musi zwrócić szczególną uwagę, aby tarczka polerująca była ustawiona idealnie równolegle do powierzchni szkła. W przeciwnym wypadku może ona ulec uszkodzeniu.

Przedstawione na fot. 7 i 8 walizki zawierają oprócz samego urządzenia, tarczki zapasowe (5 w wersji elektrycznej i 10 w wersji pneumatycznej), lupę służącą do określania rodzaju rysy, marker do zaznaczania rysy, komplet ściereczek oraz CD-ROM z instrukcją obsługi.

Leszek Wąsik

MAZUR

patrz też:

- Nie tylko linie technologiczne , Leszek Wąsik, Świat Szkła 2/2010   

- COOLTEMPER. Linie do laminowania szkła , Leszek Wąsik, Świat Szkła 12/2009

- Cooltemper. Linie do hartowania szkła , Leszek Wąsik, Świat Szkła 11/2009

- Wojaże MAZURa , Leszek Wąsik, Świat Szkła 11/2009

- Cooltemper - Piece do hartowania szkła , Leszek Wąsik, Świat Szkła 10/2009

- COOLTEMPER - historia sukcesu , Świat Szkła 9/2009

- Rysy na szkle - trudna rzeczywistość , Leszek Wąsik, Świat Szkła 5/2005  

więcej informacji: Świat Szkla 5/2005

Fot. 1. Rysa płytka/powierzchniowa

Fot. 2. Rysa głęboka

Fot. 3. Określanie rodzaju rysy za pomocą podświetlanej lupy

Fot. 4. Wymiana tarczki polerującej

Fot. 5. Zwilżanie powierzchni szkła

Fot. 6. Usuwanie rysy ze szkła

Fot. 7. Scratch-A-Way® w wersji elektrycznej

Fot. 8. Scratch-A-Way® w wersji pneumatycznej