Planowany rozwój tras komunikacji, zarówno w zakresie dróg krajowych, autostrad, jak i szybkiej kolei, spowoduje degradację hałasem sąsiadujących z drogą terenów użytkowanych przez ludność. W przypadku dróg dla pojazdów samochodowych klasy autostrada lub droga krajowa można szacować, że degradacji ulegnie pas o szerokości do 150 m po każdej stronie drogi.

    W świetle ustawy Prawo ochrony środowiska w oparciu o oceny po inwestycyjne wybudowanych dróg krajowych w ramach programu na lata 2008-2012 może pojawić się wiele wniosków do wojewódzkich sejmików samorządowych o utworzenie obszarów ograniczonego użytkowania ze względu na hałas.
    Projektowane w Ministerstwie Infrastruktury Rozporządzenie w sprawie zakresu dokumentacji niezbędnej do utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla drogi krajowej oraz rekompensat dla właścicieli nieruchomości położonych w tym obszarze wskaże drogę postępowania dyrektorom regionalnych dróg krajowych w celu zminimalizowania wielkości wypłacanych odszkodowań po powstaniu obszarów ograniczonego użytkowania. Jedną z proponowanych form rekompensaty, czy raczej rewitalizacji budynków, jest wymiana okien wpisana w paragrafie 5, ustępie 2, punkcie 2 jako montaż stolarki okiennej o podwyższonej izolacyjności akustycznej. Koszt rekompensaty zgodnie z rozporządzeniem będzie obciążał zarządcę drogi krajowej. Pytanie, jakie od razu się nasuwa jest takie, czy to rozporządzenie ułatwi życie zarządcom dróg krajowych i pozwoli na faktyczną poprawę klimatu akustycznego poprzez wymianę okien. Pierwszym punktem zapalnym jest forma dochodzenia roszczeń, jaką opisuje ustawa Prawo ochrony środowiska. Tylko na drodze postępowania sądowego można dochodzić roszczenia o odszkodowanie za utratę wartości nieruchomości od podmiotu będącego powodem powstania obszaru ograniczonego użytkowania, czyli od zarządcy drogi krajowej. Polubowne rozwiązanie nie jest ustawowo przewidywane, a składanie wniosków do zarządcy może skończyć się jak w przypadku obszarów dla lotnisk w Warszawie czy Poznaniu. Wnioski były przyjmowane, analizowane, a potem odrzucane, co miało na celu wyczerpanie przeciwnika. W sytuacji kiedy czas składania wniosków do sądów jest ustawowo ograniczony do dwóch lat, każda forma roztrwonienia tego czasu jest dora. Zatem, aby wymiana okien się udała, trzeba od razu składać wniosek do sądu wskazując na oczekiwaną formę rekompensaty. W przypadku spraw sądowych problemem będzie również kwestia wykazania utraty wartości budynku, która jest podstawą do odszkodowania.
    Wartość, w rozumieniu funkcjonującym w społeczeństwie, to ilość pieniędzy, jaką jesteśmy skłonni zaoferować za towar, w tym przypadku za budynek lub nieruchomość. Jednak wartość obiektów budowlanych i nieruchomości powinniśmy rozpatrywać na dwóch płaszczyznach: wartości użytkowej i rynkowej. Jest to zgodne z postulatem ojca klasycznej ekonomii, Adama Smitha, który już w połowie XVIII wieku zdefiniował wartość jako zdolność do zaspakajania potrzeby. Rozróżniał on wartość użytkową i wartość wymienną. Wartość użytkowa to znaczenie dobra dla zaspokojenia potrzeb ludzkich. Pojmował ją obiektywnie jako pożyteczność. Ocena utraty wartości użytkowej wymaga oceny stanu technicznego budynku i stwierdzenia, czy parametr techniczny, jakim jest izolacyjność akustyczna przegród zewnętrznych budynku, pozwala na uzyskanie odpowiedniego klimatu akustycznego w pomieszczeniach podlegających ochronie akustycznej. Klimat ten jest zdefiniowany poprzez konkretne wartości poziomu dźwięku w pomieszczeniach zawarte w normie PN-87/B-02151/02 Akustyka budowlana - Ochrona przed hałasem w budynkach - Dopuszczalne wartości poziomu dźwięku w pomieszczeniach. Norma ta jest przywołana przez przepisy budowlane jako obowiązkowa do stosowania wiedza techniczna definiująca użytkowe, akustyczne parametry pomieszczeń. Dopuszczalny poziom dźwięku zależy od funkcji budynku oraz od przeznaczenia pomieszczenia. Należy pamiętać, że w obszarze mogą znaleźć się nie tylko budynki mieszkalne, ale również komercyjne, jak i miejsca pracy, których klimat akustyczny również definiują przepisy budowlane. Zatem utrata wartości użytkowej budynku może mieć dla właściciela obiektu różną płaszczyznę skutków ekonomicznych. Dla uzyskania odszkodowania w postaci wymiany okna będzie zapewne wymagane wykazanie szkody. Wykazanie, że sama tylko wymiana okna spowoduje przywrócenia akustycznych własności użytkowych pomieszczenia, to druga część zadania, aby zarządca drogi sfinansował wymianę okien w budynku w obszarze ograniczonego użytkowania. Głównym, decydującym elementem będzie interpretacja sądu, jaki parametr poziomu dźwięku definiuje klimat akustyczny. Czy będzie to równoważny dopuszczalny poziom dźwięku A od wszystkich źródeł, czy maksymalny poziom dźwięku A od urządzeń na zewnątrz budynków przy hałasie nieustalonym? Na pozór niewielka różnica może w praktyce spowodować, że w drugim wariancie znacznie większa liczba okien zostanie wymieniona. Natomiast problemem technicznym, jaki wyniknie z decyzji sądu, jest ograniczoność oferty dostępnych produktów rynkowych o wysokich parametrach izolacyjności akustycznej. Oferta okien w dobrej cenie o izolacyjności akustycznej na poziomie R_A2 >= 40 dB, przy różnych wariantach podziału i sposobu otwierania oraz przy rozpiętości powierzchni okien od 0,7 do 3,5 m² - jest skromna. Koszt okna nie będzie też bez znaczenia, gdyż w przypadku dróg krajowych odszkodowania będą pośrednio obciążały Skarb Państwa. Dla producentów okien, jeśli są zainteresowani tym rynkiem, jest najważniejsze, że jest on lokalny i krótkotrwały. Po dwóch latach od powstania obszaru ograniczonego użytkowania wygasa prawo do odszkodowania, za czym pula pieniędzy na wymianę okien zniknie.

inne artykuły o podobnej tematyce patrz Serwisy Tematyczne