|
Nowoczesna technika pracy ze szkłem w temperaturze oscylującej między ok. 500 a 900°C, polegająca na łączeniu, krojeniu, wyginaniu, a następnie stapianiu szkieł typu float lub antisol o rozmaitych kolorach i kształtach, daje imponujące i unikalne, częstokroć osobliwe efekty wizualne widoczne na tak powstałych, niezliczonych formach przestrzennych.
Nic więc dziwnego, że fusing w ostatnim czasie podbija serca producentów szkła, architektów, projektantów i artystów, którzy dzięki możliwościom tej oryginalnej, wciąż nowatorskiej techniki, w pracy są ograniczeni już niemal jedynie wyobraźnią.
 Diabeł tkwi w szczegółach
Wprawdzie zespajać szkło na gorąco potrafili już starożytni Egipcjanie, jednak dawno miejsce ich prymitywnego warsztatu stapiania i modelowania pudrów szklanych wyparła metoda łączenia tafli za pomocą sterowanych komputerowo pieców termicznych, które umożliwiają ich gięcie, kształtowanie i zdobienie poprzez wtapianie rozmaitych elementów.
Oferta producentów maszyn do obróbki termicznej jest obszerna. Proponowane piece różnią się m.in. rodzajem elementów grzejnych – jedne są wyposażone w tradycyjne spirale na rurach ceramicznych, inne jak np. IZO-3, w nowe moduły grzejne, mające dostosowywać kształtkę do geometrii maszyny i rozłożyć temperaturę równomiernie, tj. podobnie w każdym obszarze grzania. Obecnie niektórzy producenci prócz gotowej oferty proponują klientowi możliwość wykonania pieca na zamówienie.
Wówczas to sam zainteresowany decyduje o jego parametrach, np. rozmiarze komory i maksymalnej temperaturze grzania nabywanej maszyny. Dlatego ceny tych pieców z reguły nie są ustalane z góry, ale definiowane indywidualnie, zależnie od potrzeb klienta.
Jednak bez względu na to, czy urządzenie do fusingu jest wolnostojące czy przesuwne (na kółkach), z pokrywą podnoszoną ręcznie czy automatycznie (siłownikiem pneumatycznym), musi posiadać specjalną technologię ogrzewania, a następnie chłodzenia szkła, która pozwoli wyeliminować szkodliwe dla tafli naprężenia, tym samym zabezpieczając je przed pęknięciem. Unowocześnioną wersję tej funkcji posiadają piece z cyklem wygrzewania wnętrza sterowanym (po uprzednim zaprogramowaniu przez użytkownika) mikroprocesorowym regulatorem temperatury.
Gwarantem ochrony przed pęknięciem elementów poddanych fusingowi i jednocześnie warunkiem trwałego stopienia tafli o odmiennych kolorach i kształtach jest tzw. szkło kompatybilne. Łączenie surowców o różnych właściwościach fizycznych sprawia, że podczas intensywnego schładzania, kurczą się one niejednakowo, tj. w różnym stopniu, co powoduje wspomniane wyżej, niekorzystne naprężenia, a te z kolei – pęknięcia.
Szkło kompatybilne to chemicznie zharmonizowane tafle, dopasowane pod kątem współczynnika rozszerzalności (COE), czyli procentowego przyrostu długości przy wzroście temperatury o 1°C. Przykładowo, COE dla szkła typu Bullseye i Fusible Uroboros to 90, Spectrum – 96, Pyrex (żaroodpornego) – 32, szyby okiennej – od 85 do 87, a szkła butelkowego od 89 do 92.
Jednak, żeby upewnić się, że dane szkła są kompatybilne, zaleca się wykonanie odpowiedniej próby, np. z użyciem stressometra. Wówczas na wycięty ze szkła bazowego, ok. 20 centymetrowy pasek (szer. ok. 2 cm.) aplikuje się przeznaczone do zespojenia, próbki kolorowych szkieł. Jeżeli do wypaleniu tych elementów w temp. 820°C, a następnie 15 minutowym odprężeniu w 510°C, na tak otrzymanym szkle nie uwidoczni się tęczowa otoczka, oznacza to, że między stopionymi tworzywami nie wystąpiły naprężenia i można uznać je za kompatybilne.
Zaletą innej próby – paskowej jest możliwość sprawdzenia, które z testowanych materiałów rozszerzają się w większym, a które w mniejszym stopniu. Przy tym badaniu, 30 centymetrowe barwne paski szkła (szer. 2,5 cm.) nakłada się na siebie, wypala i schładza. Jeżeli po tym procesie, wygięcie któregokolwiek z użytych materiałów przekroczy 3,2 mm, oznacza to, że nie jest on kompatybilny z resztą. Mimo że producenci szkieł o podobnych właściwościach fizycznych, przed sprzedażą testują warunki tafli, zachęcają, by na wszelki wypadek przed przystąpieniem do zespajania takich surowców, ponownie wykonać próbę na kompatybilność. 
Bezbarwne szkło float (fot. 2) jest typem szkła najczęściej stosowanym w technice fusingu (wynika to głównie z szerokiej dostępności tego szkła). Ta płaska tafla okienna powstaje w wyniku wlewania mieszanki roztopionych w piecu, w temp. 1000°C składników (piasku, sody, wapienia, dolomitu i tlenku glinu) do wanny z ciekłą cyną. Przy czym prędkość przemieszczania się gorącej kompozycji po substracie wpływa na jej objętość, umożliwiając tym samym produkcję szkła o grubości od 0,3 do 25 mm.
O przezierności floatu prócz gabarytów decyduje również zawartość tlenku żelaza. W procesie wylewania masy szklanej na powierzchnie cyny otrzymuje się gładką taflę o równej powierzchni, dostępną w kolorach: grafitowym, niebieskim, brązowym i różowym. Surowiec typu float można poddawać dodatkowej obróbce, a więc hartować, laminować i wyginać.
Drugim typem materiału stosowanego w fusingu jest antisol – tafla również płaska, z tym, że barwiona w masie za pomocą tlenków metali. Ten typ szkła charakteryzuje się zwiększoną absorpcją promieniowania podczerwonego, a co za tym idzie - chroni przed przegrzaniem oraz szkodliwym działaniem słońca pomieszczenia, w których się znajduje. Tafle antisol można kleić i hartować. Dostępne są również tafle ze szkła kolorowego (łącznie z materiałami uzupełniającymi), produkowane w szerokiej palecie barwnej i ze ściśle wymaganą kompatybilnością termiczną – specjalnie produkowane do spajania metodą fusingu.
Magdalena Prokop-Duchnowska
Całość artykułu w wydaniu drukowanym i elektronicznym patrz też: - Fusing - inny wymiar szkła dekoracyjnego , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła - Wydania Specjalne/Szkło zdobione - Techniki zdobienia szkła - Zdobienie w procesie formowania , Małgorzata Marecka, Irena Witosławska, Świat Szkła 12/2006 - Elegancja higieny - umywalki szklane , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła - Wydania Specjalne/Szklane inspiracje - Szklane wariacje , Hanna Czerska, Świat Szkła - Szkło we wnętrzach II - Przejrzyste i nowoczesne , Hanna Czerska, Świat Szkła - Szklane inspiracje oraz: - Szklane ściany działowe w biurach , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła 5/2010 - Szkło a ścianki działowe w mieszkaniu , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła 12/2009 - Witryny, regały, półki , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła 5/2009 - Stoły, stoliki, stoliczki , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła 4/2009 - Fusing - inny wymiar szkła dekoracyjnego , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła - Wydania Specjalne/Szkło zdobione - Trudne rozwiązanie , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła - Wydania Specjalne/Szklane inspiracje - Kuchenna strefa zmysłów połączonych , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła - Wydania Specjalne/Szklane inspiracje - Elegancja higieny - umywalki szklane , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła - Wydania Specjalne/Szklane inspiracje - Nie odłączny element wystroju wnętrz , Ewa Mickiewicz, Wydania Specjalne/Szklane inspiracje - Na szkle, przy szkle i w szkle - szklane meble , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła - Wydania Specjalne/Szkło we wnętrzach II - Szkło we wnętrzach mieszkalnych , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła - Wydania Specjalne/Szkło we wnętrzach II - Lustereczko, powiedz przecie... , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła - Wydania Specjalne/Szkło we wnętrzach II - Fusing – inny wymiar szkła dekoracyjnego , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła 7/2008 - Biurowe "otwarcie" , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła 4/2008 - Nowe łazienki , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła 3/2008 - Kuchenna strefa zmysłów połączonych , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła 2/2008 - Wnętrza biurowe , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła 7-8/2007 - Sklepy i salony firmowe , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła 6/2007 - Szklany clubbing , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła 5/2007 - Magia sfery publicznej cz. 2 , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła 11/2006 - Magia sfery publicznej cz. 1 , Ewa Mickiewicz, Świat Szkła 10/2006 więcej informacji: Świat Szkła 7-8/2010 inne artykuły o podobnej tematyce patrz Serwisy Tematyczne |
