W poniższym artykule zostanie przedstawione stosowanie termowizji do lokalizacji źródeł promieniowania podczerwonego o dużym natężeniu i oceny narażenia pracowników na szkodliwe jego działanie w procesach produkcyjnych w przemyśle szklarskim oraz wpływu promieniowania cieplnego na organizm ludzki.

W poprzednim cyklu artykułów p.t. Zastosowanie termowizji w przemyśle szklarskim pokazano możliwości wykorzystania badań termowizyjnych do poprawy pracy cieplnej pieców i urządzeń w celu zmniejszenia ich energochłonności, co prowadzi do racjonalnego wykorzystania energii.
 
Obecnie skoncentrowano się na możliwościach wykorzystania badań termowizyjnych do poprawy warunków na stanowiskach pracy w przemyśle szklarskim oraz kontroli działania wentylacji i temperatur panujących w halach przemysłowych.

Rys. 1. Widmo promieniowania optycznego

Warunki panujące przy szklarskich piecach topliwnych
Maksymalne wykorzystanie ciepła powstającego w wyniku spalania paliwa poprzez przeprowadzane regulacje i poprawę izolacji pieców szklarskich oraz innych urządzeń energetycznych przyczyniają się do eliminacji niepożądanych strat cieplnych do otoczenia.

Nie mniej istotnym zagadnieniem, w którym pomocna może być termowizja jest lokalizacja źródeł promieniowania podczerwonego o dużym natężeniu, które mogą mieć szkodliwy wpływ na organizm ludzki i ocena narażenia pracowników na szkodliwe jego działanie w procesach produkcyjnych w przemyśle szklarskim.

W wyniku tych prac możliwe będzie dokonanie zmian technicznych, mających na celu zmniejszenie narażenia pracowników na działanie promieniowania oraz zastosowanie koniecznych zabezpieczeń.

Proces topienia szkła w topliwnym piecu szklarskim jest w całym cyklu produkcyjnym wyrobu głównym źródłem powstawania, oprócz zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego, także emisji promieniowania cieplnego.

Wielkość poszczególnych emisji uzależniona jest od wielu czynników, z których, poza wielkością produkcji i rodzajem szkła, wymienić trzeba: zestaw szklarski (skład oraz sposób wprowadzania do pieca) rodzaj pieca szklarskiego i system opalania (konstrukcja i technologia).
 
Proces topienia szkła jest procesem wysokotemperaturowym (przemysłowe temperatury topienia zawarte są w granicach 1400-1600oC), a warunki panujące w piecach sprzyjają powstawaniu oprócz pyłowo-gazowych zanieczyszczeń powietrza, także emisji promieniowania cieplnego (podczerwonego i widzialnego).

Zagrożenia pracowników na stanowiskach pracy w przemyśle szklarskim
Promieniowanie optyczne (nadfioletowe, widzialne i podczerwone) występuje jako naturalny składnik promieniowania słonecznego oraz wytwarzane jest w sposób sztuczny przez człowieka w celu wykorzystania w różnych procesach technologicznych w przemyśle, czy pracach badawczych. Promieniowanie to stanowi również produkt uboczny działalności zawodowej człowieka i występuje np. podczas gorących procesów technologicznych w hutnictwie.

W związku z faktem, że promieniowanie to może powodować szkodliwe skutki dla ludzkiego zdrowia, zalicza się je do czynników szkodliwych w środowisku pracy.

Promieniowanie optyczne jest to promieniowanie elektromagnetyczne o długości fal w zakresie od 100 nm do 1 mm. Promieniowanie to dzieli się na promieniowanie nadfioletowe (UV), widzialne (VIS) i podczerwone (IR) (rys.1).

Obszar promieniowania nadfioletowego i podczerwonego dzieli się na pasma A (bliskie), B (średnie) i C (dalekie).

Obejmują one następujące długości fal:
􀁺 w przypadku nadfioletu: UV-A: 315 - 400 nm, UV-B: 280 - 315 nm, UV-C: 100 - 280 nm
􀁺 w przypadku podczerwieni: IR-A: 780 – 1400 nm, IR-B: 1400 – 3000 nm, IR-C: 3000 nm – 1 mm

Promieniowanie podczerwone, które jest niewidoczne dla człowieka, może wywołać wzrost temperatury tkanki, a w konsekwencji oparzenie.

Typowymi technologicznymi źródłami promieniowania podczerwonego są tzw. źródła termiczne. W przypadku pracowników narażonych na swych stanowiskach pracy na promieniowanie optyczne należy ograniczać ich ekspozycję na to promieniowanie i przestrzegać przepisów prawnych odnoszących się do pracowników narażonych na czynniki szkodliwe w środowisku pracy oraz szkolić i przeprowadzać profilaktyczne badania lekarskie.

Józef Osiadły
DIAGNOTERM
Kraków

Całość artykułu w wydaniu drukowanym i elektronicznym

Cały artykuł zamieszczono w częściach w:

- „Świecie Szkła” 5/2009 (Zastosowania termowizji w przemyśle szklarskim - Część 1 )

- „Świecie Szkła” 6/2009 (Zastosowania termowizji w przemyśle szklarskim - Część 2 )

- „Świecie Szkła” 9/2009 (Zastosowania termowizji w przemyśle szklarskim - Część 3 )

- „Świecie Szkła”10/2009 (Zastosowania termowizji w przemyśle szklarskim - Część 4 )

- „Świecie Szkła”12/2009 (Zastosowania termowizji w przemyśle szklarskim - Część 5 )

- „Świecie Szkła” 5/2010 (Zastosowania termowizji w przemyśle szklarskim - Część 6 )

- „Świecie Szkła” 7-8/2010 (Nowe możliwości wykorzystania badań termowizyjnych w przemyśle szklarskim)

patrz też:

- Termografia w podczerwieni w hutniczym przemyśle szklarskim, Tomasz Zduniewicz, Świat Szkła 6/2008 

- Nowoczesne narzędzie diagnostyki cieplnej. Cz. 1, Jan Górski, Świat Szkła 9/2008

- Nowoczesne narzędzie diagnostyki cieplnej. Cz. 2, Jan Górski, Świat Szkła 10/2008

- Zastosowanie termografii w podczerwieni w budownictwie, Tomasz Wiśniewski, Świat Szkła 9/2006

- Dobrze wybrać, S. Żmuda, Świat Szkła - numer specjalny Termowizja w przemyśle szklarskim i budownictwie   

więcej informacji: Świat Szkła 7-8/2010

inne artykuły o podobnej tematyce patrz Serwisy Tematyczne