Okno (wg [1]) definiuje się jako element wbudowany w otwór usytuowany w ścianie między dwoma stropami, złożony z ram okiennych względnie otwieranych skrzydeł z wypełnieniem ze szkła albo innych materiałów.

Okno rozdziela klimat wewnętrzny od zewnętrznego. Służy ono głównie oświetleniu i wietrzeniu pomieszczeń.

Rys. 1. Czynniki oddziaływujące na okno [1]

Co to jest okno?
Okno wbudowane w ścianę zewnętrzną budynku spełnia następujące funkcje:
􀁺 oddziela wnętrze budynku od zmiennych warunków klimatycznych panujących na zewnątrz,
􀁺 zapewnia izolację termiczną i akustyczną oraz szczelność otworu okiennego,
􀁺 przenosi działające na okna obciążenia na ściany budynku.

Funkcje okna w ścianie charakteryzuje rys.1

Obok ww. cech okno musi spełniać podstawowe cechy użytkowe, takie jak: trwałość, bezpieczeństwo i ergonomia użytkowania oraz wymagania przepisów krajowych.

Bardzo często zadawane jest pytanie, najczęściej na etapie zgodności, czym różni się okno od drzwi balkonowych? Otóż jeszcze do niedawna pojawiały się różne interpretacje terminologiczne w zakresie stolarki okiennej, m.in. identyfikujące drzwi balkonowe jako duże okno, niewidzące różnicy pomiędzy tymi wyrobami. Obecnie nazewnictwo, ze wskazaniem na pełnienie funkcji stolarki, reguluje norma terminologiczna PN-EN 12519:2007 [2].

Norma ta szczegółowo podaje definicję w zakresie okien, drzwi balkonowych, okien dachowych oraz drzwi zewnętrznych z uwzględnieniem elementów składowych. Wg niej okno to element budowlany (ruchoma lub stała część) do zamykania otworu w ścianie lub pochyłym dachu, który umożliwia dopływ światła i może zapewnić wentylację; składa się z ościeżnicy i z jednego lub więcej oszklonych skrzydeł (stałych lub ruchomych) lub z samej oszklonej ościeżnicy.

Natomiast (wg [2]) drzwi balkonowe to ruchoma część ściany mająca cechy konstrukcyjne okna, spełniająca jednocześnie funkcję okna i drzwi; okno o wysokości drzwi, które umożliwia dostęp lub przejście.

Dokumenty odniesienia i przepisy Przystępując w obecnych czasach do realizacji małej lub dużej inwestycji inwestorzy, w tym również indywidualni, powinni zwracać szczególną uwagę na właściwości techniczne nabywanych i montowanych wyrobów budowlanych. Właściwości te powinny określać jakość wyrobu, jego trwałość i zdolności eksploatacyjne. Nowoczesna architektura, warunki materiałowe, ochrona środowiska oraz czynniki ekonomiczne zmuszają obecnie producentów stolarki, w tym okien i drzwi balkonowych, do poszukiwania nowych rozwiązań materiałowo-konstrukcyjnych, co nie zawsze łączy się z odpowiednimi ich parametrami technicznymi.

Działający jeszcze do niedawna w Polsce system wydawania aprobat technicznych na okna i drzwi balkonowe wykonane z różnych materiałów zmuszał do globalnej oceny tych wyrobów przez jednostkę niezależną. Potwierdzenie właściwości technicznych dotyczyło zarówno wszystkich materiałów składowych stosowanych do ich produkcji, jak również dotyczyło badania gotowego wyrobu prowadzonego w szerokim zakresie.

Wówczas finalny odbiorca był pewien, że dany system okienny posiadający Aprobatę Techniczną spełnia minimalne wymagania techniczno-użytkowe co oznaczało,  że może być stosowany w budownictwie ze ściśle określonym w niej zakresem stosowania.

Właściciele aprobat technicznych (głównie systemodawcy) projektując swoje systemy okienne zwracali szczególną uwagę na zakres aprobaty pod kątem asortymentu, jaki był nią objęty – wyraźnie zdefiniowane wymiary maksymalne oraz sposób podziału powierzchni. Nierozerwalnie związane to było z parametrami technicznymi, jakimi miała charakteryzować się ich stolarka oraz z trwałością i niezawodnością ich wyrobu w czasie eksploatacji.

Obecnie obserwujemy nieco inne podejście do osiągów technicznych okien czy drzwi balkonowych. Wejście Polski do UE i ogólne dążenie do globalizacji ma na celu ułatwienie producentom zbytu swoich towarów na wszystkich jej rynkach. To związane jest również z jednolitym sposobem deklarowania zgodności np. wyrobów budowlanych przy wprowadzaniu ich do obrotu. Od 1 lutego 2007 r. dokumentem odniesienia dla deklarowania zgodności okien jest zharmonizowana norma wyrobu PN-EN 14351-1:2006 Okna i drzwi. Norma wyrobu, właściwości eksploatacyjne. Część 1: Okna i drzwi zewnętrzne bez właściwości dotyczących odporności ogniowej i/lub dymoszczelności [3].

Norma ta umożliwia producentom stolarki zewnętrznej (bez odporności ogniowej i/lub dymoszczelności) znakowanie ich znakiem CE lub B po spełnieniu wszystkich jej wymagań. Należy pamiętać, że tutaj producent i tylko producent, na własną odpowiedzialność, znakuje odpowiednio swój wyrób i wprowadza go na rynek budowlany. Znakowanie to wymagane jest przepisem krajowym – Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych [4], który m.in. mówi:
Wyrób budowlany może być wprowadzony do obrotu, jeżeli nadaje się do stosowania przy wykonywaniu robót budowlanych, w zakresie odpowiadającym jego właściwościom użytkowym i przeznaczeniu, to jest ma właściwości użytkowe umożliwiające prawidłowo zaprojektowanym i wykonanym obiektom budowlanym, w których ma być zastosowany w sposób trwały, spełnienie wymagań podstawowych.

Wyrób budowany nadaje się do stosowania przy wykonywaniu robót budowlanych, jeżeli jest:
􀁺 oznakowany CE – dokonano oceny jego zgodności z normą zharmonizowaną albo EU aprobatą techniczną,
􀁺 oznakowany znakiem budowlanym B, jeżeli producent dokonał oceny zgodności i wydał, na swoją odpowiedzialność, krajową deklarację zgodności z Polską normą albo krajową aprobatą techniczną.

W przypadku okien i drzwi balkonowych należy pamiętać, że producent zobligowany jest dodatkowo przepisami krajowymi do właściwego oznakowania swojego wyrobu wraz z podaniem jego parametrów technicznych w odniesieniu do podstawowych właściwości objętych Wstępnym Badaniem Typu wg PN-EN 14351-1:2006 [3]. Wówczas nabywający ten wyrób może określić jednoznacznie czy podane parametry techniczne w podstawowym zakresie odpowiadają jego wymaganiom i oczekiwaniom.

Deklarowanie przez producenta zgodności okien i drzwi balkonowych w odniesieniu do normy wyrobu [3], związanej jest z:
􀁺 wstępnym badaniem typu (ITT),
􀁺 zakładową kontrolą produkcji,
􀁺 przepisami krajowymi i/lub wymaganiami obiektowymi.

mgr inż. Marzena Jakimowicz
Instytut Techniki Budowlanej
Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

Bibliografia:
[1] Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych, część B: Roboty wykończeniowe. Zeszyt 6. Montaż okien i drzwi balkonowych.
[2] PN-EN 12519:2007 Okna i drzwi. Terminologia.
[3] PN-EN 14351-1:2006 Okna i drzwi. Norma wyrobu, właściwości eksploatacyjne-Część 1: Okna i drzwi zewnętrzne bez właściwości dotyczących odporności ogniowej i/lub dymoszczelności.
[4] Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowalnych (Dz.U. z 2004 r., nr 92, poz. 881),
[5] Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 listopada 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z dnia 13 listopada 2008 r.).
[6] ZUAT-15/III.11/2005 Okna i drzwi balkonowe z kształtowników z nieplastyfikowanego polichlorku winylu
(PVC-U) z kształtowników aluminiowych lub z drewna klejonego warstwowo.
[7] PN-EN 13115:2002 Okna. Klasyfikacja właściwości mechanicznych. Obciążenia pionowe, zwichrowanie i siły operacyjne.
[8] PN-ENV 13420:2006 Okna. Zachowanie się pomiędzy dwoma różnymi klimatami. Metoda badania.

Całość artykułu w wydaniu drukowanym i elektronicznym

inne artykuły tego autora:

- Okna i drzwi balkonowe w świetle obowiązującego prawa, Marzena Jakimowicz, Świat Szkła 7-8/2010

- Wymagania techniczne okien a wybrane właściwości wg PN-EN 14531-1:2006,  Marzena Jakimowicz, Świat Szkła 7-8/2008

więcej informacji: Świat Szkła 7-8/2010

inne artykuły o podobnej tematyce patrz Serwisy Tematyczne