|
Człowiek uległ sekretnej aurze otaczającej szkło już kilka tysięcy lat temu. Szkło to jedno z najważniejszych tworzyw znajdujących zastosowanie w życiu codziennym. Z jednej strony niezwykle kruche i podatne na destrukcję, z drugiej jedna z najtrwalszych substancji, jakie zna świat współczesny, potrafiąca przetrwać w stanie nienaruszonym – zakopana lub zatopiona – tysiące lat. Dziś trudno wyobrazić sobie bez niego dom, środek komunikacji, laboratorium, telewizję czy inne nowoczesne rozwiązania techniczne. Mimo silnej konkurencji, zwłaszcza tworzyw sztucznych, szkło jest i będzie niezastąpionym elementem w życiu każdego człowieka. Ze względu na swe unikatowe cechy, jak np. nietracenie swych właściwości pomimo wielokrotnego przetwarzania, szkło ma zdolność do wielu dróg recyklingu, co, z punktu widzenia ekonomicznego i ekologicznego, jest bardzo korzystne. Szkło, będąc materiałem obojętnym, używane jest powszechnie na opakowania. Dlatego w przeważającej masie odpadów natrafić można na szkło nadające się do recyklingu. W Europie recykling szkła zalicza się do najbardziej zaawansowanych - z pożytkiem dla naturalnych zasobów i środowiska. W niektórych europejskich krajach blisko 85% opakowań szklanych - butelek i słoików - produkuje się z recyklatu. Korzystają na tym wszyscy: konsumenci, producenci i oczywiście środowisko naturalne. Szkło produkowane z wszechobecnego surowca, jakim jest piasek, może być wielokrotnie przetapiane, nie tracąc swej wartości. Niestety, te korzystne cechy opakowań szklanych, zwłaszcza w od niesieniu do opakowań zużytych i powstałej z nich stłuczki szklanej, nie są w Polsce racjonalnie wykorzystywane. Zarówno zużyte opakowania, jak i powstała z nich stłuczka trafiają w dużej części na wysypiska komunalne lub dzikie. Zagospodarowanie stłuczki szklanej powstałej po za procesem produkcji szkła, tzn. stłuczki z recyklingu, mimo wielu prób i przedsięwzięć nie zostało do dziś zadowalająco rozwiązane. Przykłady racjonalnego wykorzystania stłuczki w innych krajach, w tym szczególnie bogatych, oraz racje ekologiczne i ekonomiczne na kazują szerokie zainteresowanie się zagadnieniem zagospodarowania szkła z recyklingu i rozwiązaniem go do końca. 
Korzyści ekonomiczne stosowania stłuczki szklanej
Stosowanie stłuczki w procesie topienia szkła ma duże zna czenie ekonomiczne, wynikające głównie ze zmniejszenia zużycia su rowców i energii. Każdy Mg1) stłuczki wprowadzony do zestawu to oszczędność w przypadku szkła sodowo-wapniowego około: 800 kg piasku, 250 kg sody, 180 kg mączki wapiennej. Ponieważ do wyprodukowania 1 Mg sody zużywa się około 1000 kg wapienia i 1150 kg soli kuchennej, zatem oszczędności surowcowe mają jeszcze większy wymiar. Udział stłuczki w zestawie pozwala na obniżenie zużycia ciepła po trzebnego do wytopienia szkła. Teoretyczna ilość ciepła potrzebna do wytopienia szkła ze stłuczki wynosi około 2/3 ilości ciepła potrzebnego do wytopienia szkła z surowców. Dodatek 1% stłuczki do zestawu zmniejsza zużycie teoretycznie potrzebnego ciepła o około 8 kJ/kg szkła [1]. Praktyczne wielkości podawane przez różnych autorów 1) Megagram - pochodna jednostka masy w układzie SI, symbol Mg, równa jednemu milionowi gramów (1 000 000 g), popularna nazwa - tona. Megagram jest standardową jednostką stosowaną w praktyce i przepisach prawnych dotyczących recyklingu do określania ilości odpadów. są dużo wyższe. Nie różnią się one zasadniczo od siebie, przy wzięciu pod uwagę różnych agregatów, składów szkła i warunków produkcyjnych. Przy topieniu szkła z udziałem stłuczki występują oszczędności ener gii, gdyż nie jest wówczas potrzebna dodatkowa energia do procesów chemicznych równocześnie przebiegających w przypadku topienia szkła z zestawu surowcowego. Dalszą oszczędność energii otrzymuje się przy wydobyciu i przeróbce surowców pier wotnych. Dodatek stłuczki do zestawu wpływa korzystnie na długość kampanii pieca do topienia szkła, co ma również istotne znaczenie ekonomiczne [2]. Korzyści ekologiczne stosowania stłuczki
Oprócz korzyści ekonomicznych z udziału stłuczki w zestawie szklarskim występują również korzyści natury ekologicznej, ponieważ zmniejsza się emisja: CO2, SO2 , Cl-, F-, pyłów, NOX. Zmniejszenie emisji CO2 wynika z mniejszego zużycia paliwa oraz surowców, które w procesie topienia ulegają rozkładowi z wydzieleniem CO2. Odnosi się to głównie do sody, mączki wapiennej, dolomitowej. Zmniejszenie emisji SO2 jest uwarunkowane zużyciem surowców pierwotnych. Przy topieniu szkła z bardzo dużą ilością stłuczki (80% i powyżej) zmniejsza się ilość środków klarujących, jak siarczan sodu czy wapnia. Na przykład szkło zielone może być topione bez środków klarujących [3]. Wskutek dwa razy większego udziału stłuczki w zestawie uzyskuje się w rezultacie redukcje SO2 w spalinach o około 35%. Zmniejszenie emisji Cl i F- też jest uwarunkowane zużyciem stłuczki. Przy zastosowaniu stłuczki zmniejsza się ich zawartość w zestawie, a więc zmniejsza się ich emisja. Emisja pyłów zostaje zredukowana wskutek mniejszego udziału w zestawie surowców pierwotnych, które na ogół zawierają do 30% drobnych, pylistych frakcji poniżej 0,1 mm. Im większa ilość stłuczki, tym może być niższa temperatura topienia, a to przyczynia się do zmniejszenia parowania składników zestawu, głównie związków sodu. Bardzo istotne jest ograniczenie przez przemysł szklarski emisji tlen ków azotu. Można to osiągnąć, stosując większe ilości stłuczki, co po zwala na obniżenie temperatury w piecu i zmniejszenie zużycia paliwa. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że większe zużycie szkła z recy klingu przyczynia się do zmniejszenia objętości wysypisk śmieci, w któ rych udział szkła ocenia się na około 7-10%, a nawet więcej. Mniejsze zużycie sody to zmniejszenie ilości szlamów, powstających przy jej produkcji. ... Anna Kuśnierz
Instytut Ceramiki i Materiałów Budowlanych
Kraków Literatura:
1. Określenie kryteriów zmniejszania zużycia ciepła w przemyśle szklarskim – oprac. ISiC Oddział w Krakowie,
1992.
2. Recykling szkła. Pod red. W. Pawłowskiego i L. Stoch. Wydawnictwo Poznańskie 1995r.
3. „Glastechnische Berichte” 68, 1995, nr 4, s. 51-58
4. Korczewski B.: Zarys problemu zagospodarowania szkła opakowaniowego w Polsce. „Przegląd Komunalny” 6/1997
5. Grodzińska-Jurczak M., Tomal M., Nieszporek K., Tarabula-Fiertak P.: Effect of an educational camping on public environment al attituloes and behaviour In Poland. Resources, “Conservation&Recykling”. Vol 46, issue 2, february 2006, str. 182-197.
6. Sordoń-Kulibaba B.: Zagospodarowanie odpadów szkła i opakowań szklanych. „Recykling” 3 (87) 2008.
7. http://ekofundusz.org.pl/kom43.htm
8. http://www.scierniwa.pl/product/33
9. Ciecińska M.: Szkło odpadowe do produkcji specjalnych materiałów porowatych. „Szkło i Ceramika” 1/2007
10. „Biuletyn Instytutu Gospodarki Odpadami” 2 (15) 2002.
11. http://www.powderandbulk.pl/artykul_715.html
12. http://huby.seo.pl/13_recykling/131_kpgo.htm
13. „Dziennik Polski” 27.07.2009
14. Materiały Festiwalowe EKOGLASS 2009. Całość artykułu w wydaniu drukowanym i elektronicznym patrz też: - Stłuczka szklana. Kłopotliwy odpad czy cenny surowiec? , Anna Kuśnierz, Świat Szkła 1/2011 - Zagospodarowanie odpadów szklanych , Bernadeta Sordoń-Kulibaba, Świat Szkła 7-8/2008 - Recykling odpadów szklanych , Rafał Pękala, Świat Szkła 7-8/2006 - Stopa recyklingu szkła w Europie rośnie, Świat Szkła - portal - Huta Szkła Jarosław - rozwój, ekologia, wsparcie regionu, historia, Świat Szkła - portal - Cykl życia opakowań szklanych , Świat Szkła - portal inne artykuły tego autora - Chromatograficzna analiza gazów w badaniach wyrobów szklanych , Anna Kuśnierz, Świat Szkła 9/2007 więcej informacji: Świat Szkła 1/2011 inne artykuły o podobnej tematyce patrz Serwisy Tematyczne
|
