Newsletter

Login Form



Czytaj także -

Aktualne wydanie

Okladka SS-12-2017

20170725-edgetech-banner-160x600-polonaisEDG Swiat Szkla Skyscraper 160x600 BAU OK

EDG Swiat Szkla Skyscraper 160x600 BAU OK 

 

facebook12

czytaj newsy Świata Szkła

- więcej szklanej architektury

 

Baztech

Miesięcznik Świat Szkła

indeksowany jest w bazie

czasopism technicznych

 

 

baner-2-krzywe

baner konferencja 12 2017

 

Wydanie Specjalne

 

Fasady przeszklone termika akustyka odpornosc ogniowa 2016

 

okna pasywne 2015a

 

Fotowoltaika w architekturze okladka

 

20140808Przegrody przeciwpozarowe

 

konstrukcje szklane

 

20140533 Konstrukcje przeszklone 2

 

katalog 2018 a

 

FF18 750x150px PL NEUGIERIG

 

 budma750x200

  swiat szkla 750x100 2

 

lisec SS FastLAne

 

Ankieta

Czy montują Państwo lustra u klienta za pomocą kleju silikonowego?
 
Czy uważają Państwo, że klej do luster LAKMA jest lepszy od innych klejów dostępnych na rynku?
 
Czy stosują Państwo klej do luster firmy LAKMA?
 
Czy ze szkła fusingowego można otrzymać bezpieczne szyby budowlane?
Data dodania: 29.01.16

Ogólne właściwości i wymagania dla bezpiecznego oszklenia w budownictwie 

 

Punktem wyjścia do rozważań właściwości i wymagań dla bezpiecznego oszklenia w budownictwie powinno być przywołanie stosownych przepisów z Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. (z późniejszymi zmianami) „W sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie”, w zbiegu z aktualną definicją wyrobu budowlanego (zestawu) podaną w Rozporządzeniu Rady (UE) nr 305/2011.

 

 

2016 1 50 1

Fot. 1. Ścianka szklana

 

2016 1 50 2

Fot. 2. Szyba w ściance szklanej – powiększenie

 

 

W „Rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych…” kilka przepisów wykonawczych dotyczy oszkleń bezpiecznych, a mianowicie:

  1. §295. Skrzydła drzwiowe, wykonane z przezroczystych tafli, powinny być oznakowane w sposób widoczny i wykonane z materiału zapewniającego bezpieczeństwo użytkowników w przypadku stłuczenia.
  2. §298. Ust. 1. Balustrady przy schodach, pochylniach, portfenetrach, balkonach i loggiach nie powinny mieć ostro zakończonych elementów, a ich konstrukcja powinna zapewniać przeniesienie sił poziomych, określonych w Polskiej Normie dotyczącej podstawowych obciążeń technologicznych i montażowych. Wysokość i wypełnienie płaszczyzn pionowych powinny zapewniać skuteczną ochronę przed wypadnięciem osób. Szklane elementy balustrad powinny być wykonane ze szkła o podwyższonej wytrzymałości na uderzenia, tłukącego się na drobne, nieostre odłamki.
  3. §304. Ust. 1. Przeszklenie okien połaciowych, których krawędź jest usytuowana na wysokości ponad 3 m nad poziomem podłogi, świetlików oraz dachów w budynkach użyteczności publicznej i zakładów pracy, powinno być wykonane ze szkła lub innego materiału o podwyższonej wytrzymałości na uderzenie.
  4. §304. Ust. 2. Okładzina szklana ścian zewnętrznych budynku wysokiego i wysokościowego powinna być wykonana ze szkła o podwyższonej wytrzymałości na uderzenia, tłukącego się na drobne, nieostre odłamki.

 

 

Kryteria wyróżniające dla szyb bezpiecznych w użytkowaniu

 

Aktualna definicja wyrobu budowlanego (zestawu wyrobów) przedstawiona w całości w Rozporządzeniu Rady UE nr 305 z 2011 r. ma brzmienie (cyt.): „wyrób budowlany” oznacza każdy wyrób lub zestaw wyprodukowany i wprowadzony do obrotu w celu trwałego wbudowania w obiektach budowlanych lub ich częściach, którego właściwości wpływają na właściwości użytkowe obiektów budowlanych w stosunku do podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych, a „zestaw” oznacza wyrób budowlany wprowadzony do obrotu przez jednego producenta jako zestaw co najmniej dwóch odrębnych składników, które muszą zostać połączone, aby mogły zostać włączone (zabudowane) w obiektach budowlanych.

 

Z powyższego zestawienia przepisów wynika, że użycie bezpiecznych szyb termicznie hartowanych dotyczy w szczególności balustrad oraz okładzin szklanych na zewnętrznych ścianach budynku, natomiast skrzydła drzwiowe oraz większe okna połaciowe, świetliki i dachy szklane mogą być wykonane z użyciem szkła bezpiecznego – zarówno z bezpiecznego szkła hartowanego, jak również z bezpiecznego szkła warstwowego, lub ich kombinacji.

 

 

2016 1 51 1

Fot. 3. Drzwi całoszklane

 

2016 1 51 2

Fot. 4. Drzwi całoszklane – powiększenie

 

 

Doprecyzowanie powyższych reguł należy opierać o właściwości użytkowe i wymagania, zawarte w stosownej normie przedmiotowej dla typu szklanego wyrobu budowlanego.

 

Biorąc pod uwagę definicję wyrobu budowlanego, a zwłaszcza warunek o trwałym wbudowaniu w obiekcie budowlanym, do wyrobów budowlanych zaliczają się wszelkie szklane kabiny prysznicowe oraz szklane meble i płyty połączone z elementami budynku.

 

Powyższe połączenie z elementami budynku dotyczy mocowania szklanych wyrobów do ścian zewnętrznych i/lub wewnętrznych, a także stropów, dachów, słupów, schodów, tarasów, przegród budowlanych, itd.

 

 

2016 1 51 3

 

2016 1 51 4

Fot. 5, 6. Drzwi całoszklane, przesuwne

 

Zapis o bezpieczeństwie w budownictwie znajduje się w Ustawie Prawo Budowlane (art. 5.1., cyt.): obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając spełnienie wymagań podstawowych.

 

Warto w tym miejscu podkreślić, że w praktyce mogą wystąpić rozbieżności pomiędzy sztuką stosowania szkła w budownictwie, a wiedzą i sztuką ogólnobudowlaną, wobec czego ewentualne konflikty należy rozpatrywać w oparciu o określone wymaganie podstawowe zapisane w Rozporządzeniu Rady UE nr 305 z 2011r., tj. bezpieczeństwo użytkowania i dostępność obiektów.

 

W szczególnych przypadkach szklanych kabin prysznicowych, szklanych balustrad (osłon), szklanych mebli oraz szkła w meblach, drzwi całoszklanych oraz płyt okładzinowych ze szkła, przykładowo mają znaczenie wymagania ze stosownych norm przedmiotowych, a mianowicie:

  • PN-EN 14072 Szkło w meblach. Metody badań [1]. Norma ta dotyczy badań szkła w kompletnych meblach, stanowiącego połączone z meblem elementy (z wyłączeniem półek szklanych), a w odniesieniu do użytych szyb odwołuje się do normy PN-EN 12600 Szkło w budownictwie. Badanie wahadłem. Udarowa metoda badania i klasyfikacja szkła płaskiego [2]. Zainteresowany czytelnik znajdzie szczegółowe wymagania bezpieczeństwa użytkowania i trwałości mebli w kolejnych normach: PN-EN 14749:2007 Domowe i kuchenne segmenty do przechowywania i blaty; PN-EN 1730:2013-04 – wersja angielska. Meble. Stoły; PN-EN 14073-2:2006 Meble biurowe do przechowywania.
  • PN-EN 14428 Kabiny prysznicowe. Wymagania funkcjonalności i metody badań [3]. Norma ta jednoznacznie wymaga, że w przypadku zastosowania szkła, należy użyć termicznie hartowanego szkła bezpiecznego z tym, że zaostrzeniu podlega liczba odłamków (minimum 40 sztuk w kwadracie 50x50 mm) w normatywnym badaniu siatki spękań po rozbiciu, w tym badanie obejmuje też szyby gięte.
  • PN-EN 14351-1+A1 Okna i drzwi. Norma wyrobu, właściwości eksploatacyjne [4]. Ta norma zawiera kompletne powołania normatywne, dotyczące szkła bezpiecznego warstwowego i szkła bezpiecznego termicznie hartowanego, przy produkcji okien i drzwi.

 

 

2016 1 52 1

Fot. 7. Drzwi całoszklane, miodowe

 

(...)

Właściwości użytkowe szyb bezpiecznych termicznie hartowanych

 

PN-EN 12150-2 Szkło w budownictwie. Termicznie hartowane szkło sodowo-wapniowo-krzemianowe. Ocena zgodności wyrobu z normą [5] zawiera definicje dla bezpiecznego szkła termicznie hartowanego, które są przedstawione w części pierwszej tej normy i obejmują szkło sodowo-wapniowo-krzemianowe, w tym szkło płaskie i gięte, a także szkło emaliowane przy użyciu szkliwa ceramicznego wtapianego podczas procesu hartowania. Dopuszczalne tolerancje grubości typu szkła surowego przeznaczonego do hartowania w odniesieniu do grubości nominalnej w zakresie 3 mm do 25 mm zawierają się w przedziale od +/- 0,2 mm do +/-1,0 mm.

 

Hartowanie może być poziome, gdy szyba jest oparta na poziomych rolkach lub pionowe, gdy szyba jest zawieszona z zastosowaniem kleszczy, a też współcześnie jest stosowana metoda skośna, gdy szyba przemieszcza się po poduszce powietrznej w piecu hartowniczym. Zahartowana i oznakowana bezpieczna szyba (i/lub próbka reprezentatywna) powinna wykazywać określoną wytrzymałość mechaniczną na zginanie, ale równocześnie w razie rozbicia powinna pękać na liczne, małe odłamki, których obrzeża są zwykle tępe oraz spełniają kryterium, iż żaden odłamek z próbki w obszarze określonym normą nie może być dłuższy niż 100 mm. 

 

Stabilność procesu termicznego hartowania powinna odpowiadać metodyce badawczej, dla której przyjmuje się wysoki przedział ufności (95% dla metody czteropunktowego zginania), gdy przy tym należy przeprowadzić klasyfikację zachowania szkła (szyby) w sytuacji przypadkowego zderzenia człowieka z szybą (symulacja) według PN-EN 12600 [2]. 

 

O tym, czy określony typ szyby poddanej procesowi hartowania jest zgodny z definicją bezpiecznego szkła termicznego hartowanego, decydują pozytywne wyniki badania partii szyb i/lub reprezentatywnych próbek, pobranych według co najmniej planu normatywnego (PN-EN 12150-2 Tablica A.1, Część 3: Kontrola wyrobu po hartowaniu) z ustabilizowanego procesu hartowania. Powyższe oznacza, iż hartowanie bez badań w ramach Zakładowej Kontroli Produkcji nie uprawnia jeszcze Producenta do sporządzenia wymaganej Deklaracji Właściwości Użytkowych (dawniej Deklaracji Zgodności).

 

 

2016 1 52 2

Fot. 8. Drzwi dwuskrzydłowe, bezbarwne

 

 

Właściwości użytkowe dla szyb bezpiecznych warstwowych

 

PN-EN 14449 Szkło w budownictwie. Szkło warstwowe i bezpieczne szkło warstwowe. Ocena zgodności wyrobu z normą [6]. Definicja dla bezpiecznego szkła warstwowego jest przedstawiona w związanej normie PN-EN ISO 12543-2:2005, opisanego jako zespół składający się z płyty szklanej lub wielu płyt szkła i/lub z płyty z plastycznego tworzywa oszkleniowego, połączonych co najmniej jedną międzywarstwą.

 

W przypadku rozbicia międzywarstwa (-y) służy (-ą) do utrzymania fragmentów szkła, ogranicza (-ją) ilość otworów, zapewnia (-ją) szczątkową wytrzymałość oraz zmniejsza (-ją) ryzyko zranienia lub skaleczenia. Istotą cech bezpieczeństwa szyby warstwowej (próbki reprezentatywnej) jest uzyskanie w badaniu według PN-EN 12600 [2] jednej z klas (1, 2 lub 3), przewidzianych dla tego szkła według sposobu pękania (typ B). Oprócz wymienionych cech bezpieczeństwa, bezpieczne szyby warstwowe, w zależności od przewidywanego zastosowania w obiekcie budowlanym (projektowanego użycia), powinny spełniać wymagania odporności na wysoką temperaturę, odporność na wysoką wilgotność bez kondensacji lub odpowiednio z kondensacją wilgoci.

 

O tym, czy określony typ standardowej szyby warstwowej jest zgodny z definicją bezpiecznego szkła warstwowego, decydują pozytywne wyniki badania partii szyb i reprezentatywnych próbek, pobranych i badanych według co najmniej planu normatywnego (PN-EN 14449 Tablica A.1, Część 3 lub Tablica A.2, Część 3: Kontrola wyrobu – w zależności od rodzaju międzywarstwy) z ustabilizowanego procesu produkcji. Powyższe oznacza, iż produkcja szyb warstwowych bez badań w ramach Zakładowej Kontroli Produkcji nie uprawnia jeszcze Producenta do sporządzenia wymaganej Deklaracji Właściwości Użytkowych (dawniej Deklaracji Zgodności).

 

 

2016 1 52 3

Fot. 9. Szklana ścianka i kabina prysznicowa

 

 

Warunki produkcyjne, badawcze i kontrolne szyb zdobionych „metodą fusingu”

 

Szyby będące wynikiem zdobienia surowego szkła płaskiego „metodą fusingu”, zwane popularnie szkłem fusingowym i/lub szkłem reliefowym – nie mają odniesienia w normach i stosowanym nazewnictwie normowym. Nie istnieje typ surowego wyrobu budowlanego jakkolwiek związany z określeniem „fusing – fusingowe”, zarówno w wykazie dostępnych materiałów i surowców szklanych do stosowania przy produkcji szyb bezpiecznych termicznie hartowanych (PN-EN 12150) lub bezpiecznych szyb warstwowych (PN-EN ISO 12543, PN-EN 14449), jak także brak określenia szkła zdobionego „metodą fusingu” w wykazie materiałów szklanych do produkcji mebli, kabin prysznicowych oraz w ogólności okien i drzwi do budynków. Nie stanowi to przeszkody dla producentów szyb zdobionych „metodą fusingu” oraz dla firm budowlanych, oferować, wprowadzać do obrotu i użytkowania licznej partii całoszklanych drzwi, kabin prysznicowych, szklanych barierek i/lub przegród budowlanych wewnętrznych oraz okładzin szklanych. 

 

Z dostępnych ponad 60. stron internetowych pobrałem różne przykłady takich ofert i realizacji, obejmujących opisane wyżej wyroby, wymagające zwykle zapewnienia podstawowych cech bezpieczeństwa w użytkowaniu w budynkach. Kilka powiązanych tematycznie zdjęć prezentuję w celu wskazania prawno-technicznych zasad oraz ewentualnej odpowiedzialności producenta za szklane wyroby niezgodne, lecz wprowadzone do obrotu i stosowania w budownictwie w Polsce, a także dla uświadomienia odpowiedzialności producenta/ dostawcy z tytułu wymagań według ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów przy sprzedaży i/lub montażu wyrobów niebezpiecznych na zlecenie konsumentów.

 

W oparciu o moje wieloletnie doświadczenia rzeczoznawcy oraz aktualne wymagania normowe jako kryteria weryfikacji oceny zgodności domniemam, że ze szkła płaskiego zdobionego „metodą fusingu” nie jest możliwe uzyskanie kwalifikowanych bezpiecznych szyb do zgodnego z przepisami stosowania ich w polskim budownictwie. Problem zwłaszcza dotyczy braku możliwości zapewnienia stabilnego procesu termicznego hartowania szyb zdobionych „metodą fusingu”, dużych odpadów produkcyjnych i strat energii, ale także niestabilnego procesu produkcji szyb bezpiecznych warstwowych z użyciem szkła płaskiego zdobionego „metodą fusingu” – jako szklanego materiału (surowca) wyjściowego.

 

Przeszkodę stanowi znaczne, ponadnormowe zróżnicowanie grubości tafli szkła zdobionego „metodą fusingu”, ale również w zasadzie niemożliwe jest wiarygodne wykonanie badania siatki spękań, ugięć lokalnych i całkowitych, wytrzymałości na zginanie próbek szyb termicznie hartowanych, przy oczekiwanym przedziale ufności (95%) oraz wiarygodna klasyfikacja szyb hartowanych i badań próbek szyb warstwowych w zakresie metodyki uderzenia wahadłem według normy PN-EN 12600. Istotną niezgodnością z normą PN-EN 12150-1 jest zwykle brak obowiązującego, trwałego oznakowania jednostek szyb bezpiecznych termicznie hartowanych i zapewnienie możliwości identyfikacji takiego szkła w zabudowie (widzialność oznakowania). 

 

 

Wojciech Korzynow
www.stronaszklar.neostrada.pl

Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

 

 

Literatura:

1. PN-EN 14072:2006 wersja polska. Szkło w meblach. Metody badań. 

2. PN-EN 12600:2004 wersja polska. Szkło w budownictwie. Badanie wahadłem. Udarowa metoda badania i klasyfikacja szkła płaskiego.

3. PN-EN 14428:2015-07 wersja polska. Kabiny prysznicowe. Wymagania funkcjonalności i metody badań.

4. PN-EN 14351-1+A1:2010 wersja angielska. Okna i drzwi. Norma wyrobu, właściwości eksploatacyjne. Część 1: Okna i drzwi zewnętrzne bez właściwości dotyczących odporności ogniowej i/lub dymoszczelności.

5. PN-EN 12150-2:2006 wersja polska. Szkło w budownictwie. Termicznie hartowane szkło sodowo-wapniowo-krzemianowe. Część 2: Ocena zgodności wyrobu z normą. 

6. PN-EN 14449:2008 wersja polska. Szkło w budownictwie. Szkło warstwowe i bezpieczne szkło warstwowe. Ocena zgodności wyrobu z normą.

 

 

Masz pytanie do autora lub chciałbyś skomentować artykuł?
Zapraszamy do wysyłania komentarzy na adres Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

 

 

Całość artykułu w wydaniu drukowanym i elektronicznym 
Inne artykuły o podobnej tematyce patrz Serwisy Tematyczne 
Więcej informacji: Świat Szkła 01/2016

 

 

Czytaj także --

 

 

01 chik
01 chik