Czytaj także -

Aktualne wydanie

2021 12 okladka1

Świat Szkła 12/2021

User Menu

 ET-160x600-PL-4

 

 

 

 

facebook12

czytaj newsy Świata Szkła

- więcej szklanej architektury

 

Baztech

Miesięcznik Świat Szkła

indeksowany jest w bazie

czasopism technicznych

 

 

  Adv-750x100-px-Builing-Science-23

 BUDMA 22a

Aspekt użytkowy przestrzeni szklarniowych w budynkach biurowych i przemysłowych Część 2
Data dodania: 06.03.09

W pierwszej części tego artykułu, zamieszczonej w poprzednim numerze "Świata Szkła" (02/05) przybliżone zostały zagadnienia dotyczące przeznaczenia funkcjonalno-użytkowego przestrzeni szklarniowej we współczesnej architekturze budynków biurowych i przemysłowych. Dla pełnego zobrazowania aspektu użytkowego wnętrz szklarniowych, poniżej przyjrzymy się z kolei ich roli jako przestrzeni, która wpływa na kształtowanie środowiska atmosferycznego, świetlnego i akustycznego w budynku - a więc przestrzeni, która determinuje niematerialne warunki środowiska wewnętrznego obiektu i komfort jego użytkowania.

 

Związek pomiędzy kształtowaniem struktur szklarniowych a komfortem użytkowania jest bardzo silny. Szczególnie trudnym zadaniem jest odpowiednie wykorzystanie efektu szklarniowego oraz światła słonecznego dla wytworzenia komfortowego środowiska atmosferycznego i świetlnego wewnątrz budynku. Przekonano się o tym już w poprzednich stuleciach. Niedogodności odczuwali użytkownicy słynnego Crystal Palace autorstwa Josepha Paxtona - obiektu wystawowego w postaci szklarni o olbrzymiej skali (600 m długości, 96 tys. m2 szklenia) - manifestu możliwości i osiągnięć budownictwa „ery przemysłowej" XIX w.

Niedoskonała technologia szklenia i brak doświadczenia w kształtowaniu „szklanych domów" o tak dużej skali sprawiała, że w rezultacie efekt szklarniowy powodował silne przegrzewanie się wnętrza, mimo zastosowania systemu otworów wentylacyjnych i żaluzji. Oddziaływanie bezpośredniego światła słonecznego o nadmiernym natężeniu powodowało częste oślepianie użytkowników.

Wprowadzenie przez Charlesa Foxa płóciennych osłon w obrębie dachu tego obiektu należy uznać za uzasadnioną, lecz dość nieudolną próbę zażegnania tych niedogodności. Podobnych problemów nie ustrzegł się też wielki Le Corbusier. W budynku dla Armii Zbawienia („Salvation Army") w Paryżu (1936 r.), z uwagi na znaczne przegrzewanie się wnętrza, musiał zrezygnować z zastosowania całkowicie przeszklonej ściany zewnętrznej na rzecz masywnych elementów przeciwsłonecznych „brise-soleil".

Znaczące w dziejach architektury XX w. budynki z przeszklonymi atriami, jak choćby Larkin building Franka Lloyda Wrighta (1903 r.) czy Ford Foundation HQ, spółki Roche-Dinkeloo (1965 r.), tudzież wiele współczesnych obiektów, wymagają klimatyzacji mechanicznej, nie w pełni korzystając z dobrodziejstw słońca.

Ciepło i światło słoneczne bowiem to najistotniejsze czynniki, warunkujące komfort użytkowania budynków ze strukturami szklarniowymi. W budynkach biurowych i biurowo-przemysłowych, jako najdynamiczniej rozwijających się obiektach miejsca pracy, aspekt ten jest nadzwyczaj ważny. Do tego dochodzi równie istotna kwestia akustyki.

Obecnie wspomniane problemy występują nadal, lecz dzięki wiedzy na temat kształtowania architektury słonecznej, nowoczesnej technologii szklenia i nowoczesnych systemów zacieniająco-reflek-syjnych mogą być łatwiej rozwiązywane Współcześni architekci, głównie architekci nurtu eco-tech, chętnie i często wykorzystują przestrzeń szklarniową jako element dający duże możliwości i szanse wykreowania komfortowych warunków w środowisku pracy.


Poniższe przykłady ilustrują zakres wpływu rozwiązań szklarniowych na tworzenie środowiska wewnętrznego w omawianym zakresie (środowiska atmosferycznego, świetlnego i akustycznego), wydobywając ich złożoną rolę użytkową w kształtowaniu współczesnej architektury budynków biurowych i przemysłowych.

Przestrzeń szklarniowa jako „płuca budynku"

Maksymalne wykorzystanie naturalnej wentylacji i wytworzenie naturalnego mikroklimatu wnętrza to jedno z głównych założeń współczesnej architektury proekologicznej. Poza oczywistym wpływem na zmniejszenie energochłonności budynku, mają one istotne znaczenie w kreowaniu przyjaznego miejsca pracy. Badania ankietowe wskazują, że aż 89% pracowników chce przebywać w środowisku „klimatyzowanym" naturalnie. Za jedną z głównych przyczyn tzw. „syndromu niezdrowych budynków" (ang. sick building syndrom) uznaje się nadmierne wykorzystanie systemów klimatyzacji mechanicznej.

Obserwuje się w związku z tym dynamiczny rozwój i zróżnicowanie rozwiązań w zakresie naturalnego wentylowania przestrzeni wewnętrznej. Znaczną rolę odgrywa tu przestrzeń szklarniowa lub konfiguracja dwóch, a nawet kilku tego typu przestrzeni. Wykorzystywany jest tzw. efekt kominowy. Przestrzeń szklarniowa stanowiąca na ogół wnętrze wielkoprze-strzenne umożliwia swobodny przepływ mas powietrza.

W wyniku efektu szklarniowego, powietrze wewnątrz ogrzewa się i unosi, wytwarzając tym samym podciśnienie w dolnej strefie budynku i powodując wprowadzanie świeżego powietrza do środka. Ciepłe, „zużyte" powietrze ze szklarni, jak i z przestrzeni pracowniczej wyprowadzane zostaje na zewnątrz. Następuje w ten sposób wymiana powietrza pomiędzy wnętrzem a otoczeniem oraz naturalny ruch jego mas ku górze, tzw. naturalna wentylacja wyporowa lub grawitacyjna.

Należy podkreślić, że możliwość sprawnego „działania" wentylacji naturalnej zależy od wielu czynników, głównie: wielkości i odpowiednich proporcji przestrzeni szklarniowej, warunków naturalnych, m.in. wiatru i relacji pomiędzy temperaturą powietrza zewnętrznego i wewnętrznego, rozwiązań technologicznych, np. wielkości i rozmieszczenia otworów wentylacyjnych. Dążenie to uzyskiwania maksymalnej efektywności naturalnej wentylacji budynku procentuje interesującymi rozwiązaniami architektonicznymi.

W budynku biurowym BGW w Dreźnie, arch. LOG ID (fot. 1) wprowadzono zespół trzech rozwiązań szklarniowych tak, że naturalna wentylacja ma zasięg globalny tzn. podlega jej cała przestrzeń użytkowa budynku. Przestrzeń szklarniową wprowadzono w strefie zewnętrznej oraz centralnej, powodując, że powierzchnie biurowe zostały w niej „zatopione". Ponadto południowa

ściana szklarni tworzy podwójną elewację szklaną. Układ przestrzeni szklarniowej pozwala na swobodny ruch mas powietrza, które w okresie letnim jest wyprowadzane przez otwory wentylacyjne w dachu. Klapy wentylacyjne w partii dachu są wówczas maksymalnie uchylone. W okresie grzewczym z kolei są zamknięte, by nadmiernie nie wychładzać wnętrza. Konieczna ilość świeżego powietrza wprowadzana jest przez specjalne kominy w partii dachowej, tak ukształtowane, by optymalnie wykorzystywać oddziaływanie wiatru. Dla zachowania wysokiej jakości powietrza w budynku, wprowadzono bujną zieleń, która umiejscowiona w przestrzeni szklarniowej oplata powierzchnie biurowe. Naturalny przepływ powietrza obejmuje całą przestrzeń wewnętrzną, umożliwiając chłodzenie budynku latem i pasywne ogrzewanie słoneczne wnętrza zimą oraz w okresach przejściowych. Podwójna elewacja szklana jest dodatkowym rozwiązaniem, służącym utrzymaniu komfortowego mikroklimatu wnętrza, przede wszystkim zwiększając izolacyjność termiczną budynku oraz możliwość wymiany powietrza pomiędzy wnętrzem a otoczeniem. Do-świetlanie, zarówno boczne w strefie zewnętrznej, jak i górnoboczne w strefie centralnej wpływa na znaczny udział i równomierny rozkład światła naturalnego w oświetleniu biur. Koncepcja polega na wpuszczaniu zimowych promieni słonecznych maksymalnie w głąb budynku, zaś niepożądane, bezpośrednie promienie letnie odbijane są na zewnątrz lub wprowadzane pionowo w dół, nie powodując efektu olśnienia.

Zupełnie inne rozwiązanie architektoniczne, lecz polegające również na wykorzystaniu przestrzeni szklarniowej jako „płuc budynku", charakteryzuje zespół biurowy Inland Revenue HQ w Nottingham (Wielka Brytania), arch. Michael Hopkins and Partners (fot. 2).

W narożnikach budynków usytuowano szklane wieże, tzw. kominy słoneczne. Rozwiązania te znajdują się na obwodzie obiektu. Znaczna smukłość przeszklonych wież, w których zachodzi efekt szklarniowy i wzmożony efekt kominowy powodują, że wieże stają się skutecznymi rozwiązaniami w stymulowaniu naturalnej wentylacji wyporowej - „kominami wyciągowymi", które usuwają zużyte powietrza z przestrzeni biurowej. Usuwają one ciepło ze wszystkich kondygnacji, które zbiera się w przestrzeni podstropowej biur. Okrągłe zadaszenie wież może być podnoszone lub uchylane automatycznie, w zależności od panujących warunków klimatycznych w otoczeniu oraz przestrzeni wewnętrznej. W okresie zimowym zadaszenia są lekko podniesione, by nie wyziębiać wnętrza, podczas upałów zaś mogą być unoszone aż na 1 m.

Naturalny przepływ powietrza ku górze powoduje „zasysanie" świeżego powietrza z otoczenia, które doprowadzane jest przez otwierane okna i kanały wentylacyjne w podłodze. Wieże wyłożono szklanymi bloczkami - ich przestrzeń wewnętrzna przeznaczona na klatkę schodową jest pasywnie ogrzewana słonecznie i oświetlana rozproszonym światłem naturalnym. Nie udało się jednak stworzyć całkowicie pasywnej architektury słonecznej. Głównie z powodu długich traktów użytkowych, jako wspomaganie wentylacji naturalnej konieczne było wprowadzenie wentylatorów, które wymusza poziomy ruch powietrza w kanałach cyrkulacyjnych.

Przestrzeń szklarniowa jako pasywny kolektor ciepła i modyfikator mikroklimatu wnętrza

Rolę kolektora ciepła spełniają struktury szklarniowe, których szklane ściany zewnętrze, ewentualnie dachy zorientowane są w stronę oddziaływania promieni słonecznych. W naszych warunkach klimatycznych ocenia się, że najbardziej wskazana dla zimowych zysków ciepła z nasłonecznienia jest ich południowa lub południowo-zachodnia i południowo-wschodnia orientacja, o odchyleniu nie przekraczającym 15o od kierunku południowego.

Rolę kolektora ciepła najlepiej spełniają szklarnie, które pozostają w konfiguracji przylegającej do budynku, a więc tworzą jego strefę obrzeżną, występując w postaci ogrodów zimowych, przeszklonych arkad zewnętrznych itp. Taka relacja przestrzenna względem budynku sprzyja wyeksponowaniu szklarni na oddziaływanie promieni słonecznych, a zatem wzrasta możliwość wykorzystania energii słonecznej w jej przestrzeni.

Ciepło magazynowane jest na ogół w masywnej posadzce wewnętrznej, a w tzw. szklarniach wydzielonych, dodatkowo w ścianach budynku, oddzielających szklarnię od jego przestrzeni wewnętrznej. Występowanie w obrzeżnej strefie powoduje jednak, że zasięg oddziaływania ciepła zgromadzonego w szklarni, zwłaszcza w złożonych strukturach budowlanych, jakimi są omawiane budynki, ma zasięg lokalny i ogranicza się do stref przyległych. Fakt ten wpływa często na przejęcie strategii strefowania termicznego w rozwiązaniu układu funkcjonalno-przestrzennego budynku.

W przypadku szklarni w układzie przylegającym wydobyta ponadto zostaje ich rola, jako przestrzeni modyfikującej parametry klimatyczne otoczenia, m.in. temperatury i jakości powietrza zewnętrznego.

Dobrą ilustrację do omawianych zagadnień stanowi budynek biurowo-przemysłowy „Okohaus" we Frankfurcie nad Menem, arch. Eble&Sambeth (fot. 3).

Od strony południowej wprowadzono szklarnię w układzie przylegającym. Nasłoneczniona i wypełniona zielenią przestrzeń szklarniowa funkcjonuje jako strefa otwarta przeznaczona na rekreację i wypoczynek. Stanowi strefę modyfikującą mikroklimat i łagodzącą negatywne oddziaływanie czynników zewnętrznych. W lecie, napływające powietrze ulega schłodzeniu w strefie wlotowej, dzięki zaprojektowaniu sztucznego zbiornika wodnego tuż przy przeszklonej ścianie oraz systemu tryskaczowego w jej obrębie. Bogata zieleń umieszczona we wnętrzu filtruje powietrze i zaopatruje je w tlen oraz łagodzi wahania temperatury powietrza wewnętrznego. System refleksyjno-zacienia-jący chroni przed nadmiarem słońca.

Zimą szklarnia funkcjonuje jako pasywny kolektor ciepła, w którym pozyskana energia termiczna ze słońca magazynowana jest w nieizolowanych termicznie, grubych (50 cm) ścianach oraz posadzce. Pochylenie przeszklenia sprzyja wzrostowi efektywności pozyskiwania promieni słonecznych.

W bezpośrednim sąsiedztwie zlokalizowano strefę pracy biurowej. Stanowiska pracy zostały maksymalnie zbliżone do przestrzeni szklarniowej, wykorzystując korzystne południowe oświetlenie i wspomniane zalety w tej przestrzeni (m.in. korzystny mikroklimat). Koncepcję strefowa-nia termicznego zrealizowano konsekwentnie. Północną - zacienioną cześć budynku, bardziej narażoną na oddziaływanie negatywnych czynników klimatycznych (np. zimnych północnych wiatrów), tworzą powierzchnie biurowe, które jednak maksymalnie zredukowano, poprzez wymieszanie ich z powierzchniami technicznymi (ewakuacyjnymi klatkami schodowymi, windami i sanitariatami). Zmniejszono też powierzchnię całkowitą ścian zewnętrznych w północnej strefie budynku, obniżając w tym kierunku dach obiektu.

Najbardziej wysunięta na północ - strefa produkcyjna, została „schowana" za wyższą bryłą budynku. Chroniona jest w ten sposób przed oddziaływaniem promieni słonecznych. Wymagają tego zachodzące w niej procesy, które powodują przegrzewanie się przestrzeni produkcyjnej (wydzielane ciepło wykorzystywane jest do ogrzewania budynku).

Przestrzeń szklarniowa jako bufor termiczny 

Wydzielona przestrzeń szklarniowa, zwłaszcza wówczas gdy tworzy obrzeżną strefę budynku może być traktowana także jako bufor termiczny, tj. przestrzeń przejściowa pomiędzy środowiskiem zewnętrznym i jego warunkami klimatycznymi a mikroklimatem wnętrza obiektu. Szacuje się, że w naszych warunkach geograficznych zamknięcie otwartej przestrzeni szkłem powoduje wzrost temperatury o min. 5oC.

Czy przestrzeń szklarniowa jest zarówno kolektorem ciepła i buforem termicznym, czy też jedynie tym drugim, zależy przede wszystkim od zorientowania ścian zewnętrznych szklarni względem kierunków stron świata. Wyłącznie o buforze termicznym można mówić w przypadku szklarni, która znajduje się po zacienionej stronie budynku, czyli tworzy przestrzeń, do której nie dopływa bezpośredni strumień promieniowania słonecznego.

Pozyskiwanie ciepła z nasłonecznienia (co charakteryzuje przestrzeń szklarniową w roli kolektora ciepła) jest więc zredukowane lub nie występuje. Jest to oczywiście podział umowny, gdyż właśnie promienie słoneczne, tylko że w postaci rozproszonej powodują, że przestrzeń „pod szkłem" ulega ogrzaniu. Niemniej, gdy przestrzeń szklarniowa nie ulega bezpośredniemu nasłonecznieniu, wydobyta zostaje jej rola jako bufora termicznego.

Warto przytoczyć tu dwa interesujące, a przy tym formalnie różne rozwiązania architektoniczne budynków, w których

przestrzeń szklarniową umieszczono po stronie północnej, wyznaczając jej tym samym omawianą rolę.

Pierwszy z nich to biurowiec „J.Walter Thompson" we Frankfurcie nad Menem, arch. Schneider&Schumacher (fot. 4).

Północna elewacja, jak pisze E. Ryń-ska1, przypomina ogromną, sześciokon-dygnacyjną witrynę, podwieszoną do dachu za pomocą stalowych lin i belek. Szklarnia ma jedynie 2,8 m, tworząc z wyglądu strukturę pośrednią pomiędzy ogrodem zimowym a podwójną elewacją szklaną. Do jego wnętrza „wpuszczono" poziome ciągi komunikacyjne, które prowadzą do powierzchni biurowych w południowej strefie budynku. Biura zostają w ten sposób chronione przed oddziaływaniem niekorzystnych czynników klimatycznych, zwłaszcza niskiej temperatury zimą, powodowanej oddziaływaniem zimnych północnych wiatrów.

Uwzględnienie oddziaływania wiatrów stało się jednym z głównych czynników wprowadzenia i ukształtowania struktury szklarniowej w drugim budynku, o którym chciałem wspomnieć, a mianowicie biurowcu „Tokio Gas Earth Port" w Yokohamie (Japonia) arch. Nikken Sekkei (fot. 5).

Struktura szklarniowa, podobnie jak w budynku „J.Walter Thompson", usytuowana jest od strony północnej. Jest jednak znacznie większa i wyróżnia się niespotykaną aerodynamiczną formą przestrzenną, o pochyłym i falistym przekroju poprzecznym, co powoduje, że budynek nie może być mylony z żadnym innym. Opływowy kształt szklarni pozwala zneutralizować parcie północnych wiatrów, jako czynnika powodującego przemarzane budynków zimą. Geometria przeszklenia jest wynikiem doświadczeń w tunelu aerodynamicznym oraz symulacji komputerowych dotyczących rozkładu ciśnienia oraz temperatury powietrza wewnątrz szklarni i przy jej powierzchni. Istniejącą bryłę uznano za optymalną. Przy zamkniętych otworach cyrkulacyjnych, wiatr „ślizga się"

po powierzchni przeszklonej ściany, nie napotykając na przeszkody i przepływa ponad budynkiem. Dla zwiększenia efektywności działania szklarni jako bufora termicznego, zastosowano dwuwarstwowe szklenie niskoemisyjne. W lecie z kolei, wiatr sprzyja wentylacji naturalnej budynku. Otwory w dolnej części szklarni zostają otwarte. Następuje napływ świeżego powietrza, które dodatkowo filtrowane przez wewnętrzna zieleń, dostarczane jest do biur. Tam ogrzane ulega wyprowadzeniu w górnej partii szklarni.

Należy dodać, że szklarnia zespolona z tzw. wieżami wiatrowymi, tworzy układ dostosowany do wentylacji poprzeczno-wyporowej, która zachodzi całkowicie naturalne, nawet przy słabym oddziaływaniu wiatru. Głęboka 15-metrowa przestrzeń szklarniowa stanowi też istotny element naturalnego do-świetlenia wnętrza. W rezultacie, budynek zużywa ok. 55% energii mniej w porównaniu z tradycyjnymi biurowcami o podobnej wielkości.

Przestrzeń szklarniowa jako bufor akustyczny

Należy wreszcie zwrócić uwagę na właściwości przestrzeni szklarniowej w aspekcie ochrony wnętrza przed hałasem i jej wpływu na komfort akustyczny użytkowników budynku. Komfort akustyczny określany jest przez dopuszczalny poziom hałasu wyrażony w dB. Hałas rozumiany jest jako dźwięk zakłócający przykry i niepożądany2.

Należy tu rozróżnić dwa rodzaje źródeł hałasu: zewnętrzny, pochodzący z tras komunikacyjnych, lotnisk itp. oraz wewnętrzny - związany z użytkowaniem budynku, np. obsługą urządzeń, przebywaniem ludzi.

Nie ulega wątpliwości, że przestrzeń szklarniowa stanowi korzystna ochronę akustyczną przed hałasem pochodzącym z zewnątrz. Dotyczy do przede wszystkim szklarni wydzielonych, tj. oddzielonych od budynku ścianą wewnętrzną. Szklarnię taką można traktować wówczas jako kurtynę akustyczną, przestrzeń, w której dźwięk ze źródeł zewnętrznych ulega wytłumieniu. Tak jest we wspomnianym już budynku „Okohaus" we Frankfurcie nad Menem, gdzie przestrzeń szklarniowa chroni jego wnętrze przed hałasem dochodzącym z pobliskiej ulicy i arterii kolejowej.

Omawiając zagadnienia akustyki, nie sposób pominąć roli podwójnych elewacji szklanych. Właściwości ochrony przed hałasem zewnętrznym tych elewacji uważane są za główny ich walor użytkowy, przewyższający niekiedy wątpliwe zalety w aspekcie naturalnego wentylowania wnętrz, a zwłaszcza pasywnego ogrzewania słonecznego. Dodatkowa warstwa szklenia odsunięta przed lico budynku umożliwia na ogół otwieranie okien bez znacznego pogorszenia komfortu akustycznego. Stąd ich wielka przydatność i zasadność stosowania w pobliżu źródeł hałasu zewnętrznego, np. w ruchliwych centrach miejskich, jak w przypadku jednego z nielicznych rodzimych budynków z podwójna elewacją szklaną - biurowcu Focus-Filtrowa w Warszawie, arch. APA Kuryłowicz (fot. 6).

Przeszkloną ścianę dwupowłokową wprowadzono od strony ruchliwej wielo-pasmowej ul. Armii Ludowej. Pomieszczenia biurowe od tej strony można wietrzyć, otwierając okna wewnętrzne i nie powodując powstawania dokuczliwego poziomu dźwięku. Trzeba dodać, że takie umieszczenie uzasadnia południowa orientacja, a więc potencjalne możliwości wykorzystania podwójnej elewacji szklanej jako „płuc budynku" i kolektora cieplnego.

Zalety podwójnych elewacji szklanych w aspekcie ochrony przed hałasem z zewnątrz nie zawsze przekładają się na możliwości tłumienia przy ich pomocy

hałasu ze źródeł wewnętrznych. Wręcz przeciwnie. W tzw. elewacjach jednorodnych, a więc w których przestrzeń mię-dzywarstwowa nie jest dzielona podziałami wewnętrznymi, występuje niebezpieczeństwo wystąpienia tzw. przesłuchów akustycznych, tj. przenoszenia dźwięków z wnętrza budynku miedzy pomieszczeniami i kondygnacjami. Zjawisko to wiąże się z powstawaniem odbić fali akustycznej w przestrzeni między dwiema warstwami elewacji. Jest ono minimalizowane lub eliminowane w elewacjach z podziałami wewnątrz tej przestrzeni3.

Jako bufor akustyczny w roli ochrony przed hałasem wewnętrznym sprawdzają się natomiast wielkoprzestrzenne struktury szklarniowe, w formie ogrodów zimowych, atriów świetlikowych, pasaży wewnętrznych itp. W roli tej przestrzeń szklarniowa występuje wówczas, gdy dzieli przestrzeń użytkową budynku, np. rozdzielając poszczególne strefy funkcjonalno-użytkowe od siebie. Dotyczy to więc szklarni w konfiguracji penetracyjnej względem budynku. Jednym z częściej spotykanych zastosowań jest wprowadzanie w budynkach przemysłowych przeszklonych pasaży wewnętrznych lub atriów, jako tzw. przestrzeni interpersonalnej, dzielącej cichą strefę pracy koncepcyjnej, np. biurowej czy laboratoryjnej od głośnej strefy pracy wytwórczej lub wytwórczo-montażowej.

W budynku firmy drukarskiej „Medium GmbH" w Lahr (Niemcy), arch. LOG ID, D. Schempp, F. Mollring (fot. 7) przeszklony pasaż przedziela dwa bloki przeznaczone odpowiednio na pomieszczenia administracyjno-biurowe i zakład drukarski. Zorientowana na południe szklarnia spełnia nie tylko funkcje mikroklimatyczną oraz doświetlającą, ale również ochrony akustycznej przed przenoszeniem hałasu z drukarni do bloku biurowo-administracyjnego. Sprzyjają temu masywne ściany, które oddzielają poszczególne bloki od przestrzeni szklarniowej. W biurach budynku, położonego na obrzeżach miasta, z dala od zgiełku miejskiego, wytworzono w ten sposób komfortowe warunki środowiska akustycznego, które nie jest zagrożone oddziaływaniem hałasu zewnętrznego, ani wewnętrznego.

Podsumowanie

Udział przestrzeni szklarniowej w kształtowaniu środowiska atmosferycznego, świetlnego i akustycznego wnętrza budynku może być znaczący. Należy podkreślić, że udział ten nie musi sprowadzać się do jednej z wyznaczonych ról, które opisano powyżej, lecz możliwe, a nawet wskazane jest łączenie zalet przestrzeni szklarniowej przez nadawanie jej w jednym projekcie wielorakiej roli, np. jednocześnie przestrzeni modyfikującej mikroklimat wnętrza, kolektora słonecznego i bufora akustycznego.

Istotna jest analiza uwarunkowań lokalizacyjnych budynku, zarówno w kontekście warunków klimatycznych, jak i antropogenicznych (źródeł zanieczyszczeń, hałasu, rodzaju pobliskiej zabudowy itp.), a także przewidywanych procesów użytkowych przestrzeni wewnętrznej. Analiza ta powinna wskazywać na priorytetowe potrzeby użytkowe, jakie powinna zaspakajać przestrzeń szklarniowa, a w konsekwencji przyjęcie odpowiedniej koncepcji projektowej i rozwiązań w zakresie m.in.: formy przestrzennej i wielkości szklarni oraz jej proporcji, konfiguracji względem bryły budynku, zorientowania wobec stron świata jej szklanych przegród zewnętrznych, technologii i rodzaju szklenia tych przegród wraz z elementami wspomagającymi (m.in. systemami zacieniającymi i systemami otworów wentylacyjnych).

Na koniec warto podkreśłić, że wykorzystanie przestrzeni szklarniowej w kształtowaniu środowiska atmosferycznego do wytworzenia komfortowych, naturalnych warunków mikroklimatycznych we wnętrzu obiektu, może przynosić efekty odwrotne do spodziewanych (m.in. silne przegrzewanie i wzrost konieczności wykorzystania klimatyzacji mechanicznej). W tym przypadku konieczne jest myślenie o budynku w sposób holistyczny. Jego rozwiązanie przestrzenne winno być logiczną konsekwencją przyjętej strategii projektowej, a poszczególne elementy tworzyć system zorientowany na optymalne wykorzystanie energii słonecznej, jako jednego z najistotniejszych czynników, kształtujących naturalny mikroklimat wnętrza.

O efektywności utylizacji promieniowania słonecznego decyduje bowiem nie sam fakt jego oddziaływania na budynek i zgromadzone w nim strukturalne elementy he-lioaktywne oraz specjalne urządzenia, ale stopień harmonijnego sprzężenia wszystkich procesów helioenergetycznych - te zaś zachodzą między budynkiem a jego otoczeniem oraz w samym budynku.

Świadomość użytkowych walorów przestrzeni szklarniowej i umiejętne ich wydobycie, daje znaczne możliwości stworzenia komfortowych warunków pracy we współczesnych budynkach biurowych i przemysłowych.

Dr inź. arch. Janusz Marchwiński

patrz też:

 

- Szkło termotropowe i fotochromatyczne w budownictwie , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 12/2007 ,

 

- Szklenie gazochromatyczne w architekturze , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 6/2007 
 
- Arkada słoneczna budynku „Solar Fabrik” we Freiburgu , Janusz Marchwiński,  Świat Szkła 5/2007


- Interaktywne, adaptacyjne, multimedialne – elewacje przyszłości , Katarzyna Zielonko-Jung, Świat Szkła 4/2007

 

- Szklenie elektrochromatyczne w budownictwie , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 3/2007 

 

- i-modul Fassade – przełom w regulacji mikroklimatu budynku , Marcin Brzeziński, Świat Szkła 2/2007

 

- Możliwości technologiczne szkła a poszukiwanie rozwiązań proekologicznych , Katarzyna Zielonko-Jung, Świat Szkła 2/2007

 

- Wielowarstwowe elewacje przeszklone a koncepcja przegrody interaktywnej ,  Katarzyna Zielonko-Jung, Świat Szkła 1/2007 

 

- Budynki wielkoskalarne jako struktury szklarniowe Część 2, Janusz Marchwiński, Świat Szkła 1/2007

 

- Fasady. Rozwój i nowoczesność , Tadeusz Tarczoń, Świat Szkła 1/2007

 

- Kierunki rozwoju w projektowaniu elewacji przeszklonych , Katarzyna Zielonko-Jung, Świat Szkła 12/2006 

 

- Budynki wielkoskalarne jako struktury szklarniowe cz. 1 , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 12/2006

 

- Problem kształtowania okien słonecznych cz. 2 , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 11/2006

 

- Problem kształtowania okien słonecznych cz. 1 , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 10/2006

 

- Budynek Centrum Olimpijskiego w Warszawie , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 9/2006

 

- Technologia fotowoltaiczna na dachach budynków - spojrzenie architektoniczne , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 6/2006

 

- Kompleks biurowy RONDO-1 , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 5/2006

 

- Energetyczna rola szklenia w zewnętrznych przegrodach budowlanych, Janusz Marchwiński, Świat Szkła 12/2005

 

- Fasadowość architektury słonecznej - na przykładach budynków biurowych , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 11/2005 

 

- Wielofunkcyjne ściany aktywne słonecznie w architekturze. Część 2 , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 10/2005

 

- Wielofunkcyjne ściany aktywne słonecznie w architekturze. Część 1 , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 9/2005

 

- Przestrzeń wewnętrzna atriów przeszklonych , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 8-8/2005

 

- Funkcja estetyczna struktur szklarniowych w architekturze. Część 2 , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 6/2005 

 

- Funkcja estetyczna struktur szklarniowych w architekturze. Część 1 , Janusz Marchwiński, Świat Szkła 4/2005

- Aspekt użytkowy przestrzeni szklarniowych w budynkach biurowych i przemysłowych Część 2, Janusz Marchwiński, Świat Szkła 3/2005

- Aspekt użytkowy przestrzeni szklarniowych w budynkach biurowych i przemysłowych Część 1, Janusz Marchwiński, Świat Szkła 2/2005 

  


więcej informacji: Świat Szkla 3/2005

Fot. 1a. Budynek biurowy "BGW" - fasada południowa

Fot. 1b. Budynek „BGW" - rzut i schematy przekrojowe z zasadą przepływu powietrza

Fot. 2. „Inland Revenue HQ" - zasada funkcjonowania „komina słonecznego"

Fot. 3. „Okohaus" - przekrój poprzeczny: strefowanie termiczne. Szklarnia jako kolektor ciepła i modyfikator mikroklimatu

Fot. 4. Budynek biurowy „Thompson" - widok od pn-wsch.

Fot. 5a. Biurowiec „Tokyo Gas Airport" - widok od pd-zach.

Fot. 5b. „Tokyo Gas Airport" - przestrzeń szklarniowa

Fot. 5c. „Tokyo Gas Airport" - schemat przekroju poprzecznego: szklarnia jako „bufor ciepła" i „płuca budynku"

Fot. 6. Budynek biurowy „Focus-Filtrowa" - widok od pd-zach. na podwójna elewacje szklana

Fot. 7a. Drukarnia firmy „Medium GmbH" - widok od pd i fragment przestrzeni szklarniowej


Fot. 7b. Drukarnia firmy „Medium GmbH" - rzut przyziemia

1 E.D. Ryńska, Bioklimatyka a forma architektoniczna, Oficyna Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2001
2 E. Gradjean, Ergonomia mieszkania. Aspekty fizjologiczne i psychologiczne w mieszkaniu, Warszawa 1978
3 K. Zielonko-Jung, Podwójne elewacje szklane we współczesnej architekturze, praca doktorska obroniona na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2003

 

Czytaj także --

 

 

01 chik
01 chik