Czytaj także -

Aktualne wydanie

2021 05 okladka1

Świat Szkła 05/2021

User Menu

 

 ET-160x600-PL-3

 

 

 

facebook12

czytaj newsy Świata Szkła

- więcej szklanej architektury

 

Baztech

Miesięcznik Świat Szkła

indeksowany jest w bazie

czasopism technicznych

 

 

Tagi Globalne

Przykładowe wydanie

Świat Szkła 3/2021

2021 03 okladka1

(do pobrania) 

Wydanie Specjalne

okladka Dom inteligentny 22

(w opracowaniu) 

 dom bez barier okladka

gotowy

20200909przeciwpozarowe przegrody budowlane

 

Fasady przeszklone termika akustyka odpornosc ogniowa 2016

 

okna pasywne 2015a

 

Fotowoltaika w architekturze okladka

 

20140808Przegrody przeciwpozarowe

 

konstrukcje szklane

 

20140533 Konstrukcje przeszklone 2

 

Katalog 2021 okladka

 

banner konferencja 04 2019

 RODO

 pl 480x100 AW Banner 201208

 

baner4 abprojekt

Drzwi, okna, ściany osłonowe, kraty i żaluzje. Odporność na włamanie
Data dodania: 28.02.14


Wymagania, metody badań i klasyfikacja

Długo oczekiwane normy dotyczące metod badań odporności na włamanie obowiązują już ponad dwa lata. Normy są efektem wieloletnich (od 1999 r.) prac Komitetu Technicznego CEN/TC 33, zajmującego się problemami związanymi z drzwiami, oknami, żaluzjami, okuciami budowlanymi i ścianami osłonowymi.

 

Doświadczenia z badań laboratoryjnych i uwagi dotyczące metod badań gromadziła i analizowała Grupa ds. Wyrobów o Podwyższonej Odporności na Włamanie działającej w ramach TC 33. Przyjęcie i ustanowienie norm EN w 2011 r. poprzedziły projekty norm ENV z 2006 r., które rozesłano do krajowych Komitetów Technicznych ds. Normalizacji w krajach członkowskich CEN w celu ankietyzacji, tj. zgłoszenia ew. uwag. W stosunku do norm ENV opracowanych w 1999 r., wprowadzono istotne zmiany w metodach badań, rodzaju wyrobów, jakich dotyczą, a także w klasyfikacji wyrobów budowlanych pod względem odporności na włamanie.

 

2014-01-52-1

 

Normy zostały przyjęte i ustanowione jako PN-EN przez Polski Komitet Normalizacyjny w lipcu 2011 r. Norma PN-EN 1627 podaje wymagania i klasyfikację drzwi, okien, żaluzji, ścian osłonowych i krat pod względem odporności na włamanie. Norma została przetłumaczona, z oryginalnej wersji angielskiej, bez jakichkolwiek zmian, na język polski przez Komitet Techniczny nr 169 ds. Okien, Drzwi, Żaluzji Okuć, działający przy Wielkopolskim Oddziale Instytutu Techniki Budowlanej i zatwierdzona przez Prezesa PKN jako PN-EN 1627:2012P.

 

2014-01-52-2

Rys. 1. Przykłady zamocowania obiektów badań

 

 

Metody badań są podane w trzech normach: PN-EN 1628, która podaje metodę badania odporności na obciążenia statyczne, PN-EN 1629, która podaje metodę badania odporności na obciążenia dynamiczne i PN-EN 1630, w której podano metodę badania odporności na włamanie ręczne (z użyciem narzędzi). Te trzy normy zostały przyjęte w oryginalnej wersji angielskiej.

 

2014-01-52-3

 

Rys. 2. Obciążanie statyczne okna

 

Warto dodać, jaki jest zakres norm i ich ograniczenia. Normy dotyczą wyłącznie wyrobów budowlanych, takich jak różne typy drzwi, okien, ścian osłonowych, żaluzji i krat, nie zajmują się sposobami ich wbudowania i połączenia z obiektami budowlanymi. Nie zajmują się także odpornością zamków na próby ataku z użyciem narzędzi manipulacyjnych ani zamknięciami sterowanymi elektrycznie lub elektromagnetycznie.

 

2014-01-52-4

 Rys. 3. Obciążanie statyczne drzwi

 

 

Wyroby budowlane objęte nowymi normami odporności na włamanie

Dotychczasowe normy dotyczyły różnych typów okien, drzwi i żaluzji, natomiast nowe dodają do nich ściany osłonowe i kraty oraz wprowadzają tzw. „Grupy wyrobów”, które scharakteryzowane są następująco:

Grupa 1: wyroby, które mają pełne i sztywne skrzydło lub otwierający się element, a sposobem zasadniczym otwierania jest obrót. Przykładem takich wyrobów są rozwierane drzwi wejściowe i drzwi balkonowe, okna rozwierane, uchylne i rozwierano-uchylne oraz ściany osłonowe zawierające rozwierane drzwi i/lub okna.

Grupa 2: wyroby, które mają pełne i sztywne skrzydło lub otwierający się element, a sposobem zasadniczym otwierania jest przesuwanie. Przykładem takich wyrobów są przesuwane drzwi, drzwi balkonowe, przesuwane okna i ściany osłonowe zawierające przesuwane drzwi i/lub okna.

Grupa 3: wyroby, które mają skrzydło lub otwierający się element, zbudowane z pewnej liczby sztywnych elementów połączonych razem tak, że elementy mogą się przemieszczać względem siebie. Przykładem takich wyrobów są żaluzje zwijane.

Grupa 4: wyroby, które mają jeden otwór lub większą liczbę otworów, z wyłączeniem otworów wrzutowych na listy. Przykładem takich wyrobów są kraty.

 

2014-01-53-1

 

 

Klasy odporności na włamanie

Dotychczas mieliśmy sześć klas odporności na włamanie – od klasy 1 (najsłabsza) do klasy 6 (najtrudniejsza do sforsowania). Nowa norma wprowadza oznaczenie klas odporności dodając litery „RC” (resistance class), dotychczas, zwłaszcza w wyrobach niemieckich, spotykało się oznaczenie „WK” – skrót od Widerstand Klasse. Wprowadza nowe klasy odporności na włamanie RC 1 N i RC 2 N, lecz nie ustanawia dla nich wymagań dotyczących oszklenia, ponieważ w tych klasach mogą być stosowane przepisy krajowe. Zazwyczaj powszechnie są stosowane zestawy oszklenia zespolonego, więc wystarczające jest, aby jedna tafla spełniała wymagania tej klasy odporności, o jaką ubiega się wyrób.

2014-01-53-2

Rys. 4. Obciążanie dynamiczne okna

 

Dla pozostałych klas odporności określono wymagania dotyczące oszklenia i okuć. Dotychczasowa norma nie precyzowała wymagań dla zamków wg PN-EN 12209, wkładek bębenkowych zamków wg PN-EN 1303 i klamek wg PN-EN 1906. Nowa norma podaje wymagane znaki, a wymagania w zakresie ochrony przed wierceniem, wyłamaniem, ukręceniem, przecięciem itp. zawiera osobna tablica załącznika B normy. Ze względu na jej obszerność i hermetyczność oznaczeń, zrozumiałych wyłącznie dla fachowców, nie podajemy szczegółów.

 

2014-01-53-3

Rys. 5. Obciążanie dynamiczne drzwi

 

Ważne jest stwierdzenie, że wyroby uprzednio sklasyfikowane w klasach od 2 do 6 wg EN V 1627:1999, spełniają wymagania dla tych samych klas od RC 2 do RC 6 wg normy PN-EN 1627:2012P.

 

2014-01-54-1

 

Jak przeprowadza się badanie odporności na włamanie?

Kolejność poszczególnych badań określa norma PN-EN 1627. Jako pierwsze powinno być przeprowadzone sprawdzenie okuć i oszklenia (jeśli występuje) wg PN-EN 1627, następnie przystępuje się do badania odporności na obciążenia statyczne wg PN-E1628, kolejno wykonuje się badanie odporności na obciążenia dynamiczne wg PN-EN 1629 (tylko w klasach RC1÷RC3). Na końcu przeprowadza się próbę włamania ręcznego z użyciem narzędzi zgodnie z PN-EN 1630 (z wyjątkiem klasy RC 1).

Do badania powinny być przygotowane dwa jednakowe obiekty badań.

Wymagana jest następująca dokumentacja techniczna:

  • rysunki techniczne pokazujące szczegóły konstrukcyjne obiektu badań,
  • rysunki techniczne pokazujące sposoby zamknięcia i zaryglowania,
  • wykaz części składowych,
  • instrukcja montażowa.

Jeden obiekt poddawany jest badaniom odporności na obciążenia statyczne oraz dynamiczne, a następnie jest poddawany tzw. badaniu wstępnemu odporności na włamanie ręczne. Drugi obiekt, całkowicie sprawny technicznie, nie osłabiony innymi badaniami, jest poddawany głównemu badaniu ręcznemu z użyciem narzędzi.

Badający znają budowę obiektu badań, położenie i liczbę rygli, miejsca wzmocnione, znają także wyniki badań statycznych, dynamicznych, wstępnego badania ręcznego i w ten sposób zyskują handicap nad „zawodowymi” włamywaczami.

Przebieg badania będzie przedstawiony na przykładzie badania drzwi i okna, czyli najpopularniejszych wyrobów poddawanych temu badaniu. Po pierwsze powinna być określona klasa odporności, którą chce się uzyskać i strona (lub strony) narażone na atak. Obiekty badań powinny być specjalnie przygotowane do badań, zgodnie z wymaganiami normy, przez zamocowanie w sztywnych stalowych ramach, symulujących ościeże.

 Przykłady przedstawia rys. 1.

(...)

 2014-01-54-2

 

 Badanie odporności na obciążenia statyczne wg PN-EN 1628

Obciążenie przykłada się prostopadle do płaszczyzny skrzydła w kierunku jego otwarcia, na rygle, zawiasy (oznaczone F3), pomiędzy punktami ryglowania, jeśli ich odległość przekracza 400 mm (oznaczone F2) i naroża wypełnień (oznaczone F1). Przykłady miejsc obciążanych przedstawiają rysunki.


Zmieniły się sposoby przykładania obciążeń statycznych i pomiary odkształceń.


Wg ENV 1628:1999, badanie obciążeniami statycznymi powinno przebiegać następująco:
- narastanie statyczne, bez uderzeń, do wartości wstępnej 0,3 kN,
- narastanie statyczne, bez uderzeń, do wartości zadanej w ciągu 60 s,
- utrzymywanie osiągniętej wartości obciążenia przez 60 s, z dokładnością ±2%,
- rejestracja odkształcenia pod wpływem obciążenia z dokładnością ±0,1 mm (stosowane były dwa czujniki przemieszczeń: jeden na ościeżnicy, drugi na obciążanym skrzydle – różnica wskazań jest wynikiem badania),
- zdejmowanie obciążenia w sposób statyczny, bez uderzeń, w ciągu 60 s.

 

2014-01-54-3

Rys. 6. Przenoszenie wyników badań na inne okna


Norma PN-EN 1628:2011 podaje następujące zasady badania obciążeniami statycznymi:
- narastanie obciążenia w sposób statyczny, bez uderzeń, przez 10÷20 s,
- utrzymywanie obciążenia na zadanym poziomie przez 8÷12 s,
- sprawdzenie odkształcenia z użyciem sprawdzianu A (wałek ø10 mm), lub B (wałek ø25 mm),
- zdejmowanie obciążenia bez uderzeń,
- dopuszczalna odchyłka prostopadłości działającego obciążenia do powierzchni przykładanej może wynosić 5°.


Nowością normy PN-EN 1628:2011 jest także przykładanie dwóch obciążeń działających jednocześnie.
W wyrobach Grupy 1 (skrzydła rozwierane) stosuje się tylko w klasie RC 1, a w wyrobach Grupy 2 (skrzydła przesuwne) we wszystkich klasach od RC 1 do RC 6.


Zasady przykładania obciążeń są następujące:
- obydwa obciążenia wzajemnie prostopadłe przykłada się do punktu unieruchomienia (rygiel), działając w kierunku otwarcia skrzydła,
- pierwsze obciążenie narasta statycznie do wartości zadanej, w czasie nie przekraczającym 30 s i jest utrzymywane na zadanym poziomie przez 8÷12 s, tak długo, jak narasta drugie obciążenie,
- drugie obciążenie narasta statycznie do wartości zadanej, bez uderzeń, w czasie 10÷20 s.

 

2014-01-54-4

Rys. 7. Przenoszenie wyników badań na inne drzwi

 


Badanie odporności na obciążenia dynamiczne wg PN-EN 1629
Naroża i geometryczny środek skrzydła są obciążane udarowo dużym ciałem miękkim. Wymagane jest, aby w badaniu obciążeniami dynamicznymi badany wyrób nie został otworzony ani nie utracił właściwości funkcjonalnych.

 

2014-01-55-1

 


W naroża wyrobu wykonywane jest jedno uderzenie. W środek geometryczny wyrobu lub środek wypełnienia (oszklenie, panel) wykonywane są trzy uderzenia. Przypadki szczególne, np. wyroby dwuskrzydłowe lub mające nietypowy kształt i wymiary oszklenia, rozstrzyga norma. Przerwa pomiędzy uderzeniami w kolejne punkty powinna wynosić ok. 60 s.

 

2014-01-55-2

 


Porównanie metod badań obciążeniami dynamicznymi
Istotną zmianą w badaniu odporności na obciążenia dynamiczne jest zmiana ciała uderzającego. Ciało duże miękkie w kształcie worka kulisto-stożkowego o masie 30 kg, długości ~450 mm i średnicy ~350 mm zostało zastąpione znormalizowanym ciałem udarowym wg PN-EN 12600:2005, zbudowanym z dwóch opon, mającym masę 50 kg. Zmieniła się też długość cięgna, na którym zawieszone jest ciało uderzające.
Norma ENV 1629:1999 podaje długość cięgna wynoszącą 1500 mm, natomiast norma PN-EN 1629:2011 określa długość na „min. 1000 mm”.

 

2014-01-55-3

 


Zmieniono wysokości spadku ciała udarowego, aby otrzymać zbliżone do poprzednich wartości energii. Nie zmieniono klas, w których badanie jest wykonywane, tj. klasy RC1, RC2 i RC3. Wyjaśnieniem nie wykonywania badań w klasach RC5 i RC6 jest wartość obciążeń statycznych w tych klasach, znacznie przewyższających możliwe do uzyskania w praktyce laboratoryjnej wartości obciążeń dynamicznych, limitowanych masą ciała uderzającego i wysokością spadku.

 

2014-01-55-4

 


Badanie ręczne z użyciem narzędzi wg PN-EN 1630
Podstawowe zasady badania z użyciem narzędzi nie zostały zmienione. Pewnej modyfikacji i uzupełnieniu uległy zestawy narzędzi do badania w każdej klasie odporności.

 

Badanie przeprowadza się aż do osiągnięcia celu badań, tj. aż do otwarcia wyrobu lub do wykonania jednego z otworów przejścia o następujących kształtach i wymiarach:
- prostokątny o wymiarach 400x250 mm, lub
- eliptyczny o wymiarach 400x300 mm, lub
- kołowy o średnicy 350 mm.


Badanie wykonuje zespół pracowników laboratorium:
- kierownik zespołu nadzorujący przebieg badania oraz protokołujący wyniki,
- laborant wykonujący pomiary czasów podczas badania,
- laborant stosujący przemoc fizyczną i wybrane narzędzia, starający się w jak najkrótszym czasie otworzyć obiekt badań lub wykonać w nim odpowiedni otwór.


Laborant stosujący przemoc fizyczną powinien być wyposażony w ubranie robocze, rękawice, okulary ochronne itp. Badający znają szczegóły konstrukcyjne wyrobu oraz wyniki badań statycznych i dynamicznych. 


Próba włamania ręcznego składa się z dwóch części: badania wstępnego (wykonywanego na wyrobie uprzednio badanym obciążeniami statycznymi i dynamicznymi) i badania głównego (wykonywanego na wyrobie całkowicie sprawnym technicznie).


W badaniu wstępnym badający typują i sprawdzają przez użycie narzędzi przypuszczalnie najsłabsze miejsca, określają sposób działania i wybierają odpowiednie narzędzia, stosownie do określonej uprzednio klasy odporności, o którą ubiega się wyrób. Badanie wstępne może trwać 25% czasu badania zasadniczego w klasie odporności, o którą ubiega się wyrób.


Badanie główne, przez cały czas trwania powinno być przeprowadzone na najwyższym możliwym poziomie intensywności działania.
W trakcie badania, badający może zmieniać narzędzia i miejsca oddziaływania. Przerwy na odpoczynek, zmianę narzędzi lub na podjęcie decyzji o sposobie działania są dopuszczalne, ale ich czas nie wlicza się do czasu oporu, lecz jest wliczony w czas badania.


Przebieg badania głównego powinien być filmowany. Jeżeli w czasie odpowiadającym określonej uprzednio klasie odporności, badanie nie doprowadziło do otwarcia wyrobu lub wykonania w nim otworu umożliwiającego wejście, to wynik badania jest pozytywny.

 

Ocena wyników badań. Przenoszenie wyników badań na obiekty o innych wymiarach
Wyniki badania mogą być przeniesione na obiekty mające inne wymiary, pod następującymi warunkami:
zzidentyczność konstrukcji i części składowych, zzniezmienione odległości „A” zaryglowań od naroży, zzliczba miejsc zaryglowań może być zmieniona, lecz odległości pomiędzy nimi nie mogą być większe niż w badanym obiekcie.

 

 

mgr inż. Jan Matraś

 

Normy:
PN-EN 1627:2012P Drzwi, okna, ściany osłonowe, kraty i żaluzje – Odporność na włamanie – Wymagania i klasyfikacja
PN-EN 1628:2011E Drzwi, okna, ściany osłonowe, kraty i żaluzje -- Odporność na włamanie – Metoda badania dla określenia odporności na obciążenie statyczne
PN-EN 1629:2011E Drzwi, okna, ściany osłonowe, kraty i żaluzje -- Odporność na włamanie – Metoda badania dla określenia odporności na obciążenie dynamiczne
PN-EN 1630:2011E Drzwi, okna, ściany osłonowe, kraty i żaluzje -- Odporność na włamanie – Metoda badania dla określenia odporności na próby włamania ręcznego

 

Całość artykułu w wydaniu drukowanym i elektronicznym 
Inne artykuły o podobnej tematyce patrz Serwisy Tematyczne
Więcej informacj: Świat Szkła 01/2014

 

 

 

 

Czytaj także --

 

 

01 chik
01 chik